**Caracas, Venezuela – 7 Ocak 2024** – Venezuela, Amerika Birleşik Devletleri özel kuvvetlerinin 3 Ocak'ta Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu dramatik bir şekilde görevden almasıyla sarsıldı. Devralan Vekil Başkan Delcy Rodríguez, ülkenin içinde bulunduğu derin siyasi istikrarsızlık ve ekonomik yıkımla mücadele eden bir ulusun geçici devlet başkanı olarak yemin etti. Maduro'nun, adı açıklanmayan suçlamalarla New York'a götürüldüğü bildirilen ABD müdahalesi, uzun süredir devam eden jeopolitik gerilimde önemli bir tırmanışa işaret ediyor. Eş zamanlı olarak Başkan Donald Trump, Venezuela'nın devasa petrol rezervleri için iddialı planlar ortaya koydu; bu hamle bölgede ve dünyada hem umutları hem de endişeleri körükledi.
Maduro'nun yakalanmasının hemen ardından Venezuela rejimi tarafından ustaca yönetilen bir anlatı hakim oldu. Delcy Rodríguez, Caracas'tan yaptığı açıklamada, ülkenin "yeni bir döneme" ve "açılıma" girdiğini duyurarak bir grup siyasi tutuklunun serbest bırakılacağını müjdeledi. "Mesaj çok açık: Bu, farklılıklar ve ideolojik siyasi çeşitlilik içinde anlayışa imkan tanıyan yeni bir siyasi ana açılan bir Venezuela'dır," dedi. Ancak siyasi gözaltıları izleyen insan hakları kuruluşu Foro Penal, bin bine yakın kişinin hala hapiste olduğunu tahmin ediyor. İnsan hakları savunucuları, devletin baskıcı aygıtının başındaki İçişleri Bakanı Diosdado Cabello gibi güçlü isimlerin varlığını sürdürmesine işaret ederek, rejimin geniş çaplı bir af iddiasını şüpheyle karşılıyor. Venezuela'nın Barcelona kentinde Maduro'nun yakalanmasını "kutladıkları" iddiasıyla gözaltına alınıp serbest bırakılan on beş gencin durumu, devam eden yaygın korku ve kontrol atmosferini gözler önüne seriyor.
Başkan Trump'ın Venezuela'nın petrol sektörü hakkındaki açıklamaları da bir o kadar etkili. Üretimde dramatik bir canlanma öngörerek petrol şirketlerini faaliyete yeniden başlamaya açıkça teşvik etti. Trump, "Daha önce pek az kişinin gördüğü düzeyde petrol üretim rakamlarına ulaşacağız," dedi. Bu iddia, 1990'lardaki zirvesi olan günde 3,5 milyon varilin çok altında kalan Venezuela'nın üretiminin, 2050 yılına kadar günde potansiyel olarak ek 1,58 milyon varile ulaşabileceği projeksiyonlarıyla destekleniyor. Ancak bu beklenti çevresel tehlikelerle dolu. Karbon muhasebesi firması ClimatePartner'ın analizine göre, bu rezervlerin işletilmesi, küresel ısınmayı 1,5 derece Celsius ile sınırlamak için gereken küresel karbon bütçesinin önemli bir bölümünü tüketebilir ve iklim krizini daha da kötüleştirebilir. Dahası, Venezuela'nın petrol altyapısının kritik derecede harap olduğu ve ağır, ekşi ham petrolü çıkarmak için enerji yoğun süreçler gerektirdiği belirtiliyor.
Venezuela'daki çalkantının yankıları komşularına, özellikle de Kolombiya'ya ulaştı. Maduro etrafındaki gerilimleri yansıtan bir gelişmede, Başkan Trump, Kolombiya'nın solcu Devlet Başkanı Gustavo Petro'yu uyuşturucu ticaretiyle suçladı ve askeri eylem tehdidinden çekinmedi. Geçmişteki çatışmaları anımsatan bu kavgacı retorik, iki lider arasındaki bir telefon görüşmesinin ardından geldi ve potansiyel, ancak kırılgan bir gerilim azaltma önerdi. Andes Üniversitesi'nden siyaset analisti Sandra Borda, Petro'nun 2022'deki seçim zaferinin Maduro'nun tartışmalı yetkilerinin aksine sorgulanmadığını belirtirken, onunla Trump arasında derin ideolojik farklılıkların devam ettiğini kaydediyor. ABD'nin Venezuela'daki nihai hedefleri belirsizliğini koruyor ve taleplerinin kapsamına bağlı olarak dar odaklı bir işbirliği veya daha geniş bir direniş potansiyeli bulunuyor.
Venezuela için acil durum görünümü, iç siyasi dengenin yeniden kurulmasına ve ABD'nin taleplerinin tam niteliğine büyük ölçüde bağlı. Maduro rejimini ayakta tutan silahlı grupların ve yasa dışı ekonomilerin derinlere kök salmış ağları büyük ölçüde sağlam kalmış durumda. Bu nedenle, istikrarlı bir denge kurulduğunu ilan etmek için henüz erken. ABD müdahalesi, iddialı enerji gündemiyle birlikte, Venezuela, komşuları ve tüm yarımada için önemli çıkarımlar taşıyor ve potansiyel olarak yeniden istikrara veya daha fazla bölgesel istikrarsızlığa ve çevresel felakete doğru bir rota çizebilir.