**TAHRAN** – İran, son beş gündür giderek daha da alevlenen protesto dalgasıyla çalkalanıyor. Ülkenin derinlere kök salmış halk hoşnutsuzluğu, ağır bir ekonomik krizin tetiklemesiyle adeta patlama noktasına ulaştı. Pek çok şehirde göstericiler, güvenlik güçleriyle çatışarak sokaklara döküldü. Talepler ekonomik rahatlama beklentilerinden, ülkenin siyasi liderliğinde köklü değişimlere kadar uzanıyor. Her iki taraftan da hayatını kaybedenlerin olduğu haberleri, durumun vahametini gözler önüne seriyor.
Mevcut huzursuzluğun ana itici gücü, sıradan İranlıları bıçağın ucuyla karşı karşıya bırakan ciddi ekonomik baskıların birleşimi gibi görünüyor. Ulusal para biriminin değerindeki sert düşüş ve kontrolsüz enflasyon, alım gücünü dramatik bir şekilde törpüleyerek günlük yaşamı çekilmez bir mücadeleye dönüştürdü. Bu ekonomik sıkıntılar, uluslararası yaptırımların getirdiği kalıcı yükle daha da ağırlaşıyor; ülkenin mali kapasitesini daraltarak ekonomik manzarayı daha da karartıyor.
Protestolar, çeşitlilik gösteren ve çoğu zaman çatışmacı bir hal alan biçimlerde kendini gösteriyor. Başlangıçta ekonomik şikayetlere odaklanan gösteriler, halkın tepkisinin kapsamını önemli ölçüde genişletti. Başkent Tahran ve Azna, Kuhedasht, Marvdasht, Lordegan gibi şehirlerde gösteriler, çatışmalara dönüştü. Araçların ateşe verildiği ve sosyal medya platformlarının, olayların yoğunluğunu gözler önüne seren ham görüntülerin yayıldığı mecralar haline geldiği bildiriliyor.
Ne yazık ki, bu olaylar can kaybı olmadan da geçmedi. En az altı protestocunun hayatını kaybettiği teyit edildi. İnsan hakları örgütleri ve Fars gibi yarı resmi haber ajansları, Lordegan'da hayatını kaybeden iki kişinin Ahmad Jalil ve Sajjad Valamanesh olduğunu belirledi. Ayrıca, İran'ın seçkin Devrim Muhafızları Ordusu'ndan (DMO) bir üyesinin de çatışmalar sırasında hayatını kaybettiği bildirildi. Bu durum, mevcut ortamın tehlikeli ve öngörülemez doğasını vurguluyor. Hengaw insan hakları grubu ve BBC World, Al Jazeera gibi uluslararası yayın kuruluşları, bu vahim gelişmeleri titizlikle belgelendiriyor ve aktarıyor.
Protestocuların şikayetleri, acil ekonomik kaygıların ötesine geçiyor; bazıları açıkça ülkenin dini liderinin istifasını talep ediyor. Hareketin daha radikal bir kesiminde, monarşik yönetim sistemine geri dönüş isteği bile dile getiriliyor. Bu durum, mevcut siyasi düzene duyulan derin hayal kırıklığını ve statükodan köklü bir kopuş özlemini yansıtıyor.
Artan baskılara karşılık, İran hükümeti ekonomik zorlukların ciddiyetini kabul etti ve devlet medyasına göre diyalog kurmaya istekli olduğunu belirtti. Resmi açıklamalarda ayrıca ulusal dayanışma çağrıları yapıldı; bu da memnuniyetsizliğin yaygınlığının farkında olunduğunu gösteriyor. Ancak, hükümetin derinlere kök salmış ekonomik sorunları etkili bir şekilde çözme ve tırmanan huzursuzluğu bastırma kapasitesi hala büyük bir soru işareti. Bu yoğun protesto döneminin ve potansiyel toplumsal çalkantının uzun vadeli sonuçları henüz tam olarak anlaşılamadı, ancak şüphesiz ki İran için kritik bir dönüm noktası işaret ediyor.