Modern mimarinin sınırlarını zorlayan, beton, çelik ve titanyumu şiire dönüştüren efsanevi mimar Frank Gehry, 96 yaşında Santa Monica'daki evinde hayata gözlerini yumdu. Gehry'nin ölümü, sadece bir mimarın değil, kentleri baştan yaratan bir sanatçılar kuşağının da sonunu işaret ediyor.
Gehry, 1929'da Toronto'da doğmuş, gençlik yıllarında taşındığı Los Angeles'ın eklektik ve kaotik ruhundan derinden etkilenmişti. Geleneksel ofislerde çalıştığı ilk yılların ardından, kendi Santa Monica'daki evini 1970'lerin sonunda zincirli çit ve oluklu sacla sararak yaptığı radikal dönüşüm, onun mimariye meydan okuyan dilinin ilk manifestosuydu. Bu yapı, hem büyük eleştiriler aldı hem de mimarlık dünyasının dikkatini üzerine çekti.
Bu deneysel yaklaşım, zamanla 'dekonstrüktivizm' olarak anılacak ve akıllara durgunluk veren bir olgunluğa ulaşacaktı. Gehry'nin dinamik, kıvrımlı ve parçalı geometrilerle bezeli yapıları, devasa heykeller gibi şehir silüetlerine yerleşti. Kontrplaktan titanyuma kadar alışılmadık malzemeleri ustalıkla kullandı, mimarinin katı kurallarını alaşağı etti. Havacılık mühendisliğinden ödünç aldığı ileri 3D modelleme yazılımları, bu karmaşık hayalleri inşa edilebilir kıldı.
Ancak onu bir kültür ikonuna dönüştüren, 1997'de açılan Guggenheim Müzesi Bilbao oldu. Bask kentinin ışığını ve nehrini yansıtan titanyum kaplı dalgalı cephesiyle bu yapı, anında bir başyapıt ilan edildi. "Bilbao Etkisi" terimi, tek bir ikonik binanın bir şehrin kaderini nasıl değiştirebileceğini tarif etmek için literatüre girdi. Bu zaferden önce, 1989'da mimarlığın Nobel'i sayılan Pritzker Ödülü'nü almış, jüri onun işlerini "son derece rafine, sofistike ve maceracı bir estetik" olarak nitelendirmişti.
Gehry'nin etkisi küreseldi: Los Angeles'taki Walt Disney Konser Salonu, Prag'daki Dans Eden Ev, Paris'teki Fondation Louis Vuitton gibi eserler, bulundukları şehirlerin kimliğine damga vurdu. İlginçtir, ilk döneminde sıradan bulunan bazı projeleri, zamanla korunması gereken eserler statüsü kazandı; geç de olsa anlaşılan bir dehanın kanıtı oldu.
Frank Gehry, geride eşi Berta Isabel Aguilera, önceki evliliğinden iki kız ve iki erkek çocuğunu bıraktı. Mimarlık dünyası, eşi benzeri olmayan bir yaratıcıyı kaybetti. Onun mirası, sadece binalardan ibaret değil; inşa edilmiş çevrenin insanda nasıl hayranlık, tartışma ve derin bir merak uyandırabileceğine dair kalıcı bir genişlemedir. Gehry, mimariye kattığı bu duygusal ve biçimsel zenginlikle, asla unutulmayacak.