Kıbrıs Parlamentosu, uzun süredir hem Avrupa kurumlarının hem de iç siyasetin hedefindeki tartışmalı yatırım karşılığı vatandaşlık programını kalıcı olarak rafa kaldıran yasayı onayladı. Bu adım, "altın pasaport" dönemine yasal bir nokta koyarken, geçmişte verilmiş vatandaşlıkların da gözden geçirilmesinin önünü açtı.
**AB Baskısı ve İç Siyasetin Gerilimi**
Avrupa Birliği vatandaşlığı da sağlayan Kıbrıs Yatırım Programı (CIP), özellikle 2020'de Avrupa Komisyonu'nun "AB vatandaşlığının bütünlüğünü zedeliyor" gerekçesiyle ihlal prosedürü başlatmasıyla sıkı bir baskı altındaydı. İçeride ise program, yetersiz inceleme ve siyasi istismar iddialarıyla ülkenin uluslararası itibarını zedeleyen bir skandala dönüşmüştü. Yasa, bu gerilimli dönemi resmen sonlandırıyor.
**Yasanın İki Temel Ayağı**
Yeni düzenleme iki temel mekanizma getiriyor. İlk olarak, hükümete yatırım yoluyla vatandaşlık verme yetkisini kalıcı olarak elinden alıyor. İkinci ve daha çarpıcı olanı ise, geçmişte verilmiş vatandaşlıkları incelemekle görevli bağımsız bir komite kurulması. Komite, kriterlere uymadığı tespit edilen kişilerin vatandaşlığını iptal edebilecek. İptal kararı alınanlara 60 günlük itiraz hakkı tanınacak ve nihai kararlar Resmi Gazete'de yayımlanacak. Parlamentodaki verilere göre, program kapsamında 7.329 kişi vatandaş olurken, bunların 3.522'si ana yatırımcı konumundaydı.
**Siyasette Derin Ayrışma**
Meclis görüşmeleri, programın yarattığı siyasi kırılmayı bir kez daha gözler önüne serdi. AKEL Milletvekili Aristos Damianou, "Program ekonominin canına okudu belki, ama demokrasiye verdiği zarar telafi edilemez" ifadelerini kullandı. Bağımsız Milletvekili Alexandra Attalidou da programın "baştan ayağa sakat" olduğunu ve siyasi manipülasyona açık bir yapıda ilerlediğini vurguladı. Buna karşılık, DISY'den bazı milletvekilleri, inşaat ve bankacılık sektörlerine sağladığı katkıları öne sürerek programın karmaşık mirasına dikkat çekti.
**Fahri Vatandaşlıkta Yeni Dönem**
Yasayla birlikte, fahri vatandaşlık verilme usulleri de modernize edildi. 1974'te hayatını kaybeden Yunanistan uyrukluların çocukları ile Kıbrıs kültür ve sanatına olağanüstü katkı sağlamış kişilere, Kültür Bakanlığı'nın önerisiyle şeffaf bir yoldan fahri vatandaşlık verilebilecek. Bu düzenleme, ticari bir şema olan yatırım programından tamamen ayrı, liyakate dayalı bir süreci hayata geçiriyor.
**Sonuç Yerine: Hesap Verecek Çok Şey Var**
Bu yasanın kabulü, Kıbrıs'ın Avrupa Komisyonu ile olan hukuki anlaşmazlığını çözme ve tartışmalı bir dönemi kapatma çabasının somut göstergesi. Ancak siyasi hesaplaşma henüz tamamlanmış değil. Geçmişteki iddia edilen usulsüzlüklerin hesabının nasıl sorulacağı ve programın kısa vadeli ekonomik kazanımları ile uzun vadeli itibar kaybının net bilançosunun ne olacağı tartışmaları sürüyor. Üzerine, binlerce geçmiş vatandaşlık başvurusunun incelenmesi, karmaşık ve muhtemelen hukuki süreçlerle dolu uzun bir dönemin kapısını aralıyor. Görünen o ki, altın pasaportların yankısı yıllarca sürecek.