**Lefkoşa, Kıbrıs** – Mayıs ayında yapılacak kritik parlamento seçimleri öncesi, Kıbrıs'ta yankı uyandıran bir denetim raporu, seçim harcamaları yasalarına yönelik pervasızlığı gözler önüne serdi. Rapor, geçmişteki yerel seçimlerde birçok adayın, hatta belediye başkanı seçilenlerin bile yasal para limitlerini aştığını ortaya koydu. Bu bulgular, seçimlerin adaletini ve eşit rekabeti sağlaması hedeflenen mevcut yasaların etkinliğini ciddi şekilde sorgulatıyor.
İki yıl önceki belediye başkanlığı seçimlerini mercek altına alan inceleme, "paraşütle atlamak" deyimini aratmayan bir harcama taşkınlığına işaret ediyor. Limasol Belediye Başkanı seçilen Yiannis Armeftis'in, 30 bin Euro'luk harcama limitini tam yüzde 105 oranında aştığı iddia ediliyor. Benzer şekilde, Amathounta'nın galibi Kyriakos Xydias'ın da 20 bin Euro'luk limitini yüzde 48 aşmış olduğu tespit edilmiş. Bu dikkat çekici örnekler münferit değil; Denetçiler Dairesi, dört adayın daha belirlenen finansal sınırları aştığını kaydetti.
Bu açık yasa ihlallerinin arkasında, adayların ve kampanyalarının kullandığı karmaşık ve çoğu zaman şeffaf olmayan yöntemler yatıyor. Harcamaları doğrudan beyan etmek yerine, destekçiler önemli kampanya etkinliklerinin masraflarını karşılıyor ve bu maliyetler resmi kayıtlardan gizleniyor. Dahası, ilan faturalarının adayların kendileri yerine üçüncü şahıslarca ödenmesi gibi durumlar, yasanın amaçladığı doğrudan denetimi baltalıyor. Rapor, reklam ödemelerinde nakit kullanımının ve resmi kayıtlara girmeyen, ancak kampanya faaliyetlerine yönlendirildiği anlaşılan nakit bağışların kabul edilmesinin de yaygın bir pratik olduğuna değiniyor.
Bu yaygın ihlallerin temel nedenleri arasında, seçimlerde avantaj sağlama arzusu ve mevcut yasal çerçevenin yetersizliği öne çıkıyor. Adaylar, görünürlüklerini ve etkilerini artırmak için finansal sınırları zorlamaktan çekinmiyorlar. Mevcut yasalar ise ağırlıklı olarak sadece reklam harcamalarını kapsıyor. Bu durum, seçmenlerle kurulan geniş çaplı sosyal buluşmalar gibi birçok kampanya giderinin hesaba katılmamasına ve yasal incelemenin dışında kalmasına neden oluyor. Bir gözlemcinin de belirttiği gibi, "denetçi-genel bu noktayı kabul ediyor ve yasanın sadece reklam harcamalarını kapsadığını, harcamaların çoğunun bu alanın dışında kaldığını belirtiyor."
Bu bulguların sonuçları, ülkenin yaklaşan parlamento seçimleri göz önüne alındığında oldukça önemli. Seçimlere aylar kala adayların sürekli görünürlüğü, benzer harcama eğilimlerinin tekrarlanması olasılığını güçlendiriyor. Seçimlerden iki yıl sonra açıklanan denetçi raporları, caydırıcılık açısından yetersiz kalıyor. Ayrıca, harcama limitlerini aşanlara yönelik cezaların yetersiz ve nadiren uygulandığı belirtiliyor. Bu zayıf uygulama, seçim finansmanı düzenlemelerinin birer "yol gösterici" gibi algılanmasına yol açıyor.
Durum, seçim kampanyası finansmanında şeffaflık konusunda ciddi endişeler doğuruyor. Beyan edilmeyen katkılara güvenilmesi ve dolaylı ödeme yöntemlerinin kullanılması, kampanyaların gerçek finansman kaynaklarının belirsiz kaldığı bir ortam yaratıyor. Eski enerji bakanı Giorgos Lakkotrypis'in, "Seçim kampanyası harcamalarına bir limit konulduğu için, Christodoulides gibi bir adayın takipsiz nakit bağışları kabul edebileceğini ve geçmişte sorun yaratmadan bunun yapıldığını öne sürdüğünü" belirtmesi, mevcut sistemdeki hesap verebilirlik sorununu gözler önüne seriyor. Yaklaşan parlamento seçimleri, kampanya finansmanındaki yerleşik normların, gerçek şeffaflığı ve daha adil bir seçim süreci için ne ölçüde reforme edilebileceğinin kritik bir testi olacaktır.