**Antananarivo, Madagascar** – Madagascar'da siyasi sahne, Devlet Başkanı Michael Randrianirina'nın aldığı radikal kararla çalkalanıyor. Ülkede, bakanlık koltuklarına oturacak adaylar artık yalan makinesinden geçecek. Bu eşi benzeri görülmemiş adım, yolsuzlukla mücadele ve gençlerin tepkisini dindirme amacı taşıyor. Ekim ayındaki askeri darbeyle iktidara gelen Randrianirina, göreve geldiğinden beri gücünü pekiştirmeye çalışıyor.
Ay başında ani bir kararla tüm kabinenin ve Başbakan'ın görevden alınmasının ardından, ülkede büyük bir yönetim değişikliği yaşandı. Yolsuzlukla mücadele başkanı Mamitiana Rajaonarison'un yeni Başbakan olarak atanması, Randrianirina'nın bu konudaki kararlılığının bir göstergesi. Pazar günü resmen açıklanan bu atama, yeni bakan adaylarının tanıtılmasından ve başkanın "dürüstlük taraması" olarak adlandırdığı bu sıra dışı önlemden hemen önce geldi.
Başkan Randrianirina, yalan makinesi teknolojisini kullanma gerekçesini şöyle açıkladı: "Poligraf kullanmaya karar verdik. Geçmişin dürüstlük kontrolleri bu poligafla yapılacak." Amacını daha da netleştiren Randrianirina, "Kimlerin yozlaşmış olduğunu, kimlerin bize yardımcı olabileceğini, kimlerin gençlik mücadelesine ihanet edeceğini bileceğiz," dedi. Bu girişim, geçen Eylül ayında başlayan ve "Gen Z Madagascar" adı verilen gençlik hareketinin talepleriyle de yakından ilgili. Başlangıçta yaygın su ve elektrik kesintileriyle alevlenen protestolar, hızla ülkenin siyasi yapısının temelden değişmesi ve eski yönetimin adam kayırmacılığına tepki taleplerine dönüştü.
Başkanın poligraf sonuçlarına yaklaşımı da dikkat çekici. Adayların kusursuz olmasını beklemediklerini, ancak %60'ın üzerinde bir skor elde etmelerini beklediklerini belirtti. "Yüzde yüz temiz birini aramıyoruz, ama %60'tan fazlasını bekliyoruz. Böylece Madagaskar nihayet gelişebilir," diyen Randrianirina, ülkeyi etkili bir şekilde yönetebilecek, yasa dışı faaliyetlere eğilimi düşük bireyleri belirlemeye odaklanmış durumda. Poligraftan başarıyla geçen adaylar, yeni Başbakan ve bizzat başkanın birlikte yapacağı mülakatlara davet edilecek.
Bu siyasi çalkantının ardında ise acı bir tablo var. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 11 Ekim'de askeri birlik Capsat'ın desteğiyle başlayan gençlik protestolarının ilk günlerinde en az 22 kişi hayatını kaybetti. Ardından gelen siyasi istikrarsızlıkta eski Başkan Andry Rajoelina'nın ülkeden kaçtığı bildirildi. Randrianirina yönetimindeki mevcut hükümet, yıllarca süren yolsuzluk ve kötü yönetimden bıkmış bir halkla güveni yeniden inşa etme gibi zorlu bir görevle karşı karşıya. Randrianirina'nın 2027 sonuna kadar seçim sözü vermesine rağmen Gen Z aktivistlerinin kesin bir seçim tarihi talebi, somut demokratik reformlar ve Madagaskar için istikrarlı, hesap verebilir bir geleceğe giden net bir yol haritası üzerindeki baskıyı artırıyor.