**Brüksel/Lefkoşa –** Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis'in, adadaki iki İngiliz Egemen Üs Bölgesi'ni (SBA) "zamana ayak uyduramamış bir sömürge kalıntısı" olarak nitelendirmesinin ardından Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ile Kıbrıs arasındaki görüşmelere aracılık etmeye hazır olduğunu bildirdi. Brüksel'deki Avrupa Konseyi zirvesinde dile getirilen bu ifadeler, Birleşik Krallık hükümetinden sert bir tepkiyle karşılandı. Londra, üslerin stratejik öneminin devam ettiğini savunuyor.
Son gelişmeler, Akrotiri ve Dikelya üslerinin geçmişteki ve günümüzdeki rolüne dair bakış açılarındaki derin ayrılığı gözler önüne seriyor. Cumhurbaşkanı Hristodulidis, zirvede yaptığı konuşmada, üslerin sınırları içinde yaşayan 10 binden fazla Kıbrıslı vatandaşın varlığına dikkat çekerek, Londra ile üsler hakkında "açık ve dürüst bir tartışma" yürütme niyetlerini dile getirdi. Bu diyalog çağrısı, daha önceki "sömürge sonucu" tanımlamasıyla da örtüşüyor ve bu nitelendirme AB cephesinde karşılık bulmuş görünüyor. Avrupa Konseyi, perşembe gecesi geç saatlerde kabul edilen sonuç bildirgesinde, Kıbrıs'a bu müzakerelerde yardımcı olma istekliliğini resmen belirtti.
Tartışmalar, geçtiğimiz günlerde RAF Akrotiri'ye yapılan ve İran yapımı silahların kullanıldığı iddia edilen drone saldırısıyla daha da alevlendi. Bu saldırı, Doğu Akdeniz'deki güvenlik endişelerini artırmakla kalmadı, aynı zamanda Kıbrıs'ın üslerin varlığını yeniden değerlendirme çağrılarına da ivme kazandırdı. Ancak Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı pozisyonunda sapasağlam duruyor. Bu ayın başlarında Kıbrıs'ı ziyaret eden Savunma Bakanı John Healey ve Silahlı Kuvvetlerden Sorumlu Parlamento Dışişleri Bakanı Yardımcısı Al Carns, üslerin geleceğinin "tartışma konusu olmadığını" ve bölgesel ile Avrupa güvenliği için hayati önem taşıdığını kamuoyu önünde teyit ettiler.
Avrupa ve Kuzey Amerika'dan Sorumlu Devlet Bakanı Stephen Doughty, RAF Akrotiri'yi ziyaretinde bu duruşu yineleyerek personeli ve yerel halkı güvence altına almayı hedefledi. Doughty, "Bu üsler Doğu Akdeniz ve Avrupa güvenliği için kritik öneme sahip... Devam edeceğine eminim" dedi. Ancak bu açıklama, Cumhurbaşkanı Hristodulidis'in endişelerini paylaşan muhalefet Akel partisinden lider Stefanos Stefanou gibi Kıbrıslı siyasi grupların duygularıyla tam bir tezat oluşturuyor. Türk Kıbrıslı muhalefet CTP bile, genel başkan yardımcısı Asım Akansoy aracılığıyla konuya ilişkin diyaloga açık olduklarını belirtmiş, bu da görüşmelerin başlatılması konusunda daha geniş bir Kıbrıslı fikir birliğinin olduğunu düşündürüyor.
AB'nin arabuluculuk teklifi, tarihsel olarak Kıbrıs ve Birleşik Krallık arasındaki ikili bir meseleye çok taraflı bir boyut katıyor. Birleşik Krallık 1960 tarihli Kuruluş Antlaşması uyarınca üsler üzerindeki egemen haklarını korurken, AB üyesi bir devlet olarak Kıbrıs, Birliğin diplomatik çerçevesinden faydalanmak istiyor. Birleşik Krallık'ın stratejik caydırıcılık ve operasyonel kabiliyete odaklanması ile Kıbrıs'ın egemenlik, vatandaşlık hakları ve sömürgecilik mirasına odaklanması arasındaki farklı görüşler, gelecekteki görüşmelerin karmaşık ve uzun soluklu olacağını gösteriyor. Drone saldırısı, bu stratejik konumlardaki üslerin barındırdığı güvenlik risklerini tartışmasız bir şekilde gözler önüne sererek, uzun vadeli yaşayabilirliklerini ve etkilerini yeniden incelemeyi tetiklemiş durumda.