BRÜKSEL – Avrupa Konseyi, Birleşik Krallık'ın adadaki iki egemen askeri üssünün geleceğine ilişkin Birleşik Krallık ile yapılacak müzakerelerde Kıbrıs'a destek verme niyetini resmen ortaya koydu. Bu taahhüt, Perşembe günü Brüksel'de yapılan AB liderler zirvesinin ardından kabul edilen Konsey'in resmi sonuç bildirgesine eklendi. Bu gelişme, Kıbrıs hükümetinin üsler konusundaki söylemini artırdığı bir dönemde geldi; bu duruş, yakın zamanda Akrotiri tesisini hedef alan bir insansız hava aracı olayıyla da belirgin bir şekilde pekişti.
Bu üslerin statüsünün yeniden değerlendirilmesi yönünde sesini yükselten Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, hükümetinin İngiliz yönetimi ile "açık ve dürüst" bir diyalog kurma niyetini dile getirdi. Bu açıklamalar zirveden önce yapıldı ve Kıbrıs'ın bu konuya verdiği aciliyeti vurguladı. Birleşik Krallık hükümeti ise daha önce bu üslerin operasyonel geleceğinin gündemde olmadığını belirtmişti. Savunma Bakanı John Healey'nin bu ayın başlarında Kıbrıs'a yaptığı ziyaret, ilk temaslar için bir fırsat sunsa da, potansiyel yeniden müzakere konusundaki temel sorun devam ediyor.
Kıbrıs'ın söylemindeki yoğunlaşmanın arkasında, özellikle Orta Doğu'daki artan bölgesel istikrarsızlık gibi bir dizi faktör yatıyor. Bu durum, üslerin etrafındaki stratejik hassasiyetleri gözler önüne serdi. Önemli bir istihbarat ve gözetleme merkezi olan Akrotiri'deki insansız hava aracı olayı, bu tesislerin içinde bulunduğu kırılgan ortamın acı bir hatırlatıcısı oldu. Cumhurbaşkanı Hristodulidis, üslerin devam eden varlığını "sömürgeci bir kalıntı" olarak da çerçeveledi; bu bakış açısı, Kıbrıs halkı ve siyasi yelpazesinin belirli kesimlerinde yankı buluyor. Dahası, bu egemen bölgelerin sınırları içinde ikamet eden 10.000'den fazla Kıbrıslı vatandaşın varlığı, Kıbrıs hükümetine refahları ve hakları için savunuculuk yapma konusunda önemli bir sorumluluk yüklüyor.
Kıbrıs'ın bu proaktif tutumu, AB içinde de destek buldu. Konsey'in, Kıbrıs'ın görüşme başlatma niyetini kabul etmesi ve "ihtiyaç duyulduğunda yardımcı olmaya hazır" olduğunu belirtmesi, dikkate değer bir diplomatik gelişme anlamına geliyor. Avrupa liderliğinin bu desteği, Kıbrıs'ın müzakere pozisyonuna önemli bir ağırlık katabilir. Birleşik Krallık pozisyonunu tutarlı bir şekilde korumuş olsa da, AB'nin resmi katılımı daha karmaşık bir uluslararası dinamiğin söz konusu olduğunu gösteriyor ve gelecekteki ikili temasları etkileyebilir.
Bu konu, Kıbrıs içinde de yurt içi muhalefetten yoksun değil. AKEL gibi siyasi partiler, üsleri bir anakronizm ve uluslararası çatışmalara dolanma potansiyeli olarak görerek kaldırılması çağrısında bulundular. Benzer şekilde, Türk Kıbrıslı muhalefet partisi CTP de bu konuya dair görüşlerini dile getirerek adadaki tartışmanın çok yönlü doğasını vurguladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in doğrudan bu konuya dair bir beyanı olmasa da, üye devletleri ve dış ortakları içeren karmaşık jeopolitik ve güvenlik konularını sıkça ele alan bir kurumun başında yer alıyor.
Üsler konusunun Avrupa Konseyi'nin sonuç bildirgesine resmi olarak dahil edilmesi, konuyu tamamen Kıbrıs ile Birleşik Krallık arasındaki ikili bir mesele olmaktan çıkarıyor. Konuyu daha geniş bir Avrupa güvenlik çerçevesine oturtuyor ve üslerin uzun vadeli rolü ve etkisinin daha yapılandırılmış bir diyaloğa ve çok taraflı değerlendirilmesine zemin hazırlıyor. Önümüzdeki aylar, Kıbrıs'ın bu AB desteğini kullanarak Londra ile somut görüşmeler başlatmaya çalışmasıyla yoğun diplomatik faaliyetlere sahne olacak; bu süreç, tarihi miraslar ve çağdaş güvenlik zorunluluklarıyla dolu bir zeminde ilerleyecek.