Kıbrıs'ın bağımsızlığını ilan etmesinin üzerinden altmış yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen, adadaki İngiliz askeri varlığına yönelik hukuki ve siyasi itirazlar giderek yükseliyor. Bu durum, Doğu Akdeniz'in karmaşık jeopolitik tablosunda, sömürgecilikten kalma mirasların ve süregelen siyasi çekişmelerin ne denli canlı olduğunu gözler önüne seriyor.
Avrupa Demokratik Hukukçuları ve Kıbrıs Demokratik Avukatlar Derneği, Akrotiri ve Dikelya Egemen Üs Bölgeleri'nin lağvedilmesi yönünde güçlü bir çağrıda bulundu. 1960 yılında "baskıcı şartlar" altında kurulduğunu savundukları bu üsleri, "sömürgecilikten kalma bir kalıntı, demokratik bir hakaret ve Kıbrıs halkının egemenliğine doğrudan bir saldırı" olarak nitelendiren hukukçular, argümanlarını uluslararası hukuk prensipleriyle, özellikle de Uluslararası Adalet Divanı'nın 2019'da Diego Garcia ve 2024'te Filistin toprakları hakkındaki emsal kararlarıyla destekliyor. Bu yabancı askeri varlıkların devamlılığının, güncel uluslararası hukuka aykırı olmasının yanı sıra, Kıbrıs topraklarının bölünme riskini artırdığına ve adayı gelecekteki uluslararası çatışmalara sürükleyebileceğine dikkat çekiyorlar.
Eş zamanlı olarak, ABD Temsilcisi Chris Pappas'ın, Türkiye'nin adanın kuzeyine F-16 savaş jetleri konuşlandırmasına yönelik sert tepkisi yeni bir gerilim hattı oluşturdu. Pappas, bu hamleyi "kabul edilemez ve ABD yasalarına göre yasa dışı" olarak nitelendirerek, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin egemenliğine doğrudan bir tehdit oluşturduğunu ve zaten kırılgan olan bir bölgeyi istikrarsızlaştırdığını belirtti. Ayrıca, Türkiye'nin eylemlerinin Amerikan menşeli silahların kullanımına ilişkin kısıtlamaları ihlal ettiğini ima etti. Kongre üyesinin bu net duruşu, ABD ile Türkiye arasında diplomatik sürtüşmelere yol açabileceği gibi, Kongre'nin de devreye girebileceği sinyallerini veriyor.
Hukuk gruplarının çağrısı, adanın sömürge sonrası statüsü ve yabancı askeri varlığın etkileri üzerine süregelen uluslararası tartışmayı vurguluyor. BM Genel Kurul Kararı 1514'e atıfta bulunmaları, üslerin 21. yüzyılda ne denli demode kaldığı algısını güçlendiriyor. Kıbrıs'ın yabancı çıkarların bir piyonu haline gelme tehlikesi uyarısı ise, adanın tarihsel olarak stratejik bir oyun alanı olarak kullanıldığı gerçeğini hatırlatıyor. Pappas'ın eleştirilerinin sonuçları ise, ABD-Türkiye ilişkilerini ve Amerikan silahlarını kullanan ülkelerin hesap verebilirliğini sorgulatacak nitelikte. Bu hukuki ve siyasi baskılar arttıkça, İngiliz üslerinin ve Doğu Akdeniz'in genel güvenlik mimarisinin geleceği daha da büyük bir incelemeye tabi tutulacak gibi görünüyor.