Kıbrıs'taki İngiliz askeri varlığı, son dönemde yaşanan insansız hava aracı saldırısı ve üslerin bölgesel çatışmalardaki iddia edilen rolüne dair çıkan haberlerle birlikte yoğun tartışmaların ve protestoların odağı haline geldi. Geçtiğimiz Pazar günü RAF Akrotiri üssüne yönelik düzenlenen saldırı, Kıbrıslı aktivistler ve hükümet nezdinde, adanın güvenlik koordinasyonu ve özellikle Ortadoğu'daki jeopolitik anlaşmazlıklara sürüklenme potansiyeli hakkındaki mevcut endişeleri daha da alevlendirdi.
1960 tarihli Kuruluş Antlaşması ile kurulan Akrotiri ve Dikelya Egemen Üs Bölgeleri (EÜB), Kıbrıs'ta pek çok kişi için hassas bir konu olmaya devam ediyor. Birleşik Krallık, bu üslerin bölgesel güvenlik ve istihbarat toplama açısından hayati önem taşıdığını savunurken, giderek artan bir ses kitlesi bu bölgelerin saldırı operasyonları için bir platform olarak kullanıldığını iddia ediyor. Declassified UK adlı araştırma platformunun raporları, RAF Akrotiri'nin Aralık 2023'ten bu yana Gazze üzerinde 600'den fazla gözetleme sortisi gerçekleştirdiğini öne sürüyor ve bu durum Kıbrıs Cumhuriyeti için derin ahlaki soruları gündeme getiriyor. Dahası, üslerin Ortadoğu genelindeki askeri eylemler için fırlatma rampası olarak hizmet verdiğine dair iddialar, muhalefeti daha da güçlendiriyor.
RAF Akrotiri pistini hedef aldığı bildirilen ve İran yapımı bir insansız hava aracıyla gerçekleştirildiği söylenen son drone saldırısı, bölgesel gerilimi şüphesiz artırdı. Buna karşılık Birleşik Krallık, askeri duruşunu gözle görülür bir şekilde güçlendirdi. Gelişmiş drone karşıtı kabiliyetlere sahip iki adet İngiliz AW159 Wildcat helikopterinin Akrotiri'ye konuşlandırılması, algılanan tehdidi vurguluyor. Bu tırmanış, HMS Dragon Tip 45 destroyerinin beklenen gelişi ve daha önce konuşlandırılan F-35 savaş jetleriyle daha da pekişerek, hava savunma ve operasyonel hazırlıkta önemli bir artışa işaret ediyor.
Bu artan askeri faaliyetler gözden kaçmadı ve evrensel olarak memnuniyetle karşılanmadı. Cumartesi günü, Afoa, BDS Cyprus, Cyprus Palestine Solidarity Action ve Queer Collective gibi grupları da içeren çeşitli koalisyonları temsil eden yüzlerce aktivist, Lefkoşa'da toplandı. Başkanlık Sarayı'nda son bulan yürüyüşleri, "İngiliz üsleri saklanamazsınız, soykırımı destekliyorsunuz" gibi sloganlar atan ve üslerin çatışmalardaki sözde suç ortaklığını vurgulamak için sembolik bir "ölüm taklidi" performansı sergileyen katılımcılarla birlikte, güçlü bir muhalefet gösterisiydi.
Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis liderliğindeki Kıbrıs hükümeti, güvenlik diyaloğunun geliştirilmesi gerektiğini kabul etti. Drone saldırısının ardından Savunma Bakanı Vasilis Palmas, Birleşik Krallık ile güvenlik koordinasyonu ve iletişim kanallarını iyileştirmeye yönelik görüşmelerde bulundu. Başbakan Keir Starmer, Kıbrıslı yetkilileri ve halkı güvence altına alma çabasıyla, "Kıbrıs'taki herkese, onları ve bölgedeki diğer yerlerle birlikte hava üssünü korumak için gereken her önlemi aldığımızı açıkça belirtmek istiyorum" dedi. Ancak bu güvenceler, üslerin varlığının Kıbrıs'ı somut bir hedef haline getirdiğine ve adayı uluslararası çatışmalara bulaştırdığına inananların endişelerini gidermede yetersiz kalıyor.
EÜB'lerin geleceği, devam eden tartışmaların ve pek çok kişi için önemli bir endişenin konusu olmaya devam ediyor. Bölgesel istikrarsızlık sürerken, bu İngiliz tesislerinin stratejik önemi azalmayacaktır. Yine de, son olaylar ve sesli protestolar, adanın kaçınmak için çabaladığı bir çatışma girdabına çekildiği korkusunu yaşayan Kıbrıs toplumunun önemli bir kesimi tarafından bu tesislerin devam eden operasyonlarının artan bir huzursuzlukla görüldüğünün keskin bir hatırlatıcısıdır. Önümüzdeki aylar, üslerin faaliyetlerine ilişkin incelemelerin devam etmesi ve şeffaflık çağrılarının yoğunlaşması, ayrıca değişken Doğu Akdeniz'deki rollerinin yeniden değerlendirilmesi olasılığını artıracaktır.