**LEFKOSA, KIBRIS** – Son günlerde gündeme gelen, İngiliz Egemen Toprakları Akrotiri Hava Üssü'nde nükleer silah bulunduğu iddiaları, Fact Check Cyprus'un kapsamlı araştırmasıyla havada kaldı. Gazeteci Andreas Paraschos tarafından ortaya atılan ve yayıncısı Offsite'ın yetersiz belge gerekçesiyle geri çektiği iddialar, hem mevcut savunma politikaları hem de NATO güvenlik protokolleri açısından mercek altına alındı.
Jeopolitik gerilimlerin arttığı bir dönemde alevlenen tartışma, Paraschos'un bu iddiaları NATO'nun güncel seferberlikleri ve ABD'nin vatandaşlarına yönelik Kıbrıs'tan tahliye uyarısıyla ilişkilendirmesiyle daha da büyüdü. Ancak Fact Check Cyprus'un uydu görüntüleri, tarihsel bağlam ve güncel savunma pozisyonlarını inceleyen titiz analizi, bu iddiaları çürüterek gerçeklerin ışığında aydınlatıcı bir tablo çizdi.
Araştırmanın kilit noktalarından biri, Akrotiri'nin tarihsel rolünün incelenmesiydi. Nisan 1960'a dayanan arşiv kayıtları, üssün Soğuk Savaş dönemindeki stratejik önemini ve İngiltere'nin nükleer kapasiteli V-Bomber filosunu barındırma amacını doğruluyor. Bu tarihsel işlev, bugün de mevcut olan geniş pistler ve hangarlar gibi özel altyapıları gerektiriyordu. Fact Check Cyprus, bu tesislerin varlığını kabul etmekle birlikte, "altyapının varlığının nükleer savaş başlıklarının varlığını otomatik olarak kanıtlamadığını" vurguluyor. Nükleer silahların depolanması, olağanüstü sıkı güvenlik önlemleri, özel personel, sofistike güvenlik çevreleri ve özel kasa sistemleri gerektirir; Akrotiri'de ise bunlara dair belirgin bir kanıt bulunmuyor.
İddiaları daha da karmaşık hale getiren bir diğer unsur ise İngiltere'nin nükleer caydırıcılığındaki evrim. Birleşik Krallık için hava yoluyla teslim edilen son nükleer silah olan WE.177 bombası, 1998'de hizmet dışı bırakıldı. Günümüzde İngiltere'nin stratejik nükleer kabiliyeti tamamen denizaltı tabanlı Trident füze sistemine dayanıyor. Bu durum, Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin (RAF) artık operasyonel olarak nükleer savaş başlığı taşıma sertifikasına sahip olmadığını gösteriyor, dolayısıyla Akrotiri'de nükleer silah depolanması fikri, güncel savunma gerçekleriyle bağdaşmıyor.
Analiz, Akrotiri ile NATO bünyesindeki bilinen nükleer depolama alanları arasında keskin bir karşıtlık ortaya koydu. Akrotiri'deki hangarların uydu görüntüleri doğrudan yol erişimini gösterirken, kritik bir eksiklik göze çarpıyordu: NATO'nun nükleer madde barındıran sahalar için zorunlu kıldığı çevre güvenliği altyapısının yokluğu. Buna karşılık, Avrupa'daki ABD nükleer silahlarının ana lokasyonlarından biri olarak kabul edilen Türkiye'deki İncirlik Hava Üssü, yaklaşık 50 adet B61 bombasına ev sahipliği yapıyor. Bu bombalar, 25 adet görünür yeraltı WS3 kasası ve sağlam güvenlik önlemleriyle korunuyor.
Fact Check Cyprus, raporunu "Akrotiri'nin, gerekli depolama veya güvenlik altyapısının hiçbirini sergilemeden, İncirlik'ten daha fazla nükleer silah barındırması pratik olarak imkansızdır" ifadesiyle sonlandırdı. Bu tespit, Akrotiri'de nükleer silahların varlığına dair iddialar ile bu tür konuşlandırmalar için uluslararası düzeyde tanınan görünür güvenlik gereklilikleri arasındaki devasa uçurumu gözler önüne seriyor. Kuruluşun bulguları, temelsiz endişeleri dağıtmaya ve askeri tesisler ile uluslararası güvenlik anlaşmalarına ilişkin olgusal bir anlayışı pekiştirmeye hizmet ediyor.