**Washington D.C.** – ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump'ın Uluslararası Acil Ekonomik Güç Yasası (IEEPA) kapsamında uyguladığı geniş çaplı gümrük vergilerini reddeden emsal niteliğinde bir karara imza attı. Eski başkanın imzası niteliğindeki ticaret politikalarına önemli bir darbe vuran bu karar, yönetimin yasal yetkisini aştığına ve Kongre'nin anayasal yetkilerine müdahale ettiğine hükmetti. Mahkemenin bu kararı ardından kısa bir süre sonra Trump, mahkemenin kararını alternatif yollarla delme niyetini göstererek yeni bir %10'luk küresel gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu.
Yüksek Mahkeme'nin Chief Justice John Roberts tarafından kaleme alınan çoğunluk görüşü, başkanın açık bir yasama onayı olmadan bu denli geniş ekonomik yetkileri tek başına kullanamayacağını belirtti. Mahkeme, “büyük sorular” doktrinini devreye sokarak, önemli ekonomik ve siyasi ağırlık taşıyan yürütme eylemleri için Kongre'den net bir yetkilendirme gerektiğini vurguladı. Bu doktrin, güçler ayrılığını pekiştirerek, ekonominin geniş kesimlerini ve uluslararası ilişkileri etkileyen temel politika kararlarının seçilmiş temsilcilerin yetki alanında kalmasını sağlıyor. Gümrük vergilerine karşı açılan davaya, büyük ölçüde Demokrat yönetimler tarafından yönetilen on iki ABD eyaleti ve bir dizi işletmenin oluşturduğu bir koalisyon öncülük etti. Bu grup, yürütme organının IEEPA'yı geniş yorumlamasının anayasaya aykırı bir yetki aşımı olduğunu savunuyordu.
Görev süresi boyunca küresel bir ticaret savaşı başlatan Trump, gümrük vergilerini hem ekonomik kaldıraç hem de dış politika aracı olarak sıkça kullanmıştı. Beyaz Saray, bu vergilerin gerekçesi olarak, başlangıçta ulusal güvenlik tehditlerine karşı hedefli yaptırımlar getirmesi amaçlanan 1977 tarihli IEEPA'yı gösteriyordu. Ancak mahkeme, yönetimin bu yasayı küresel ölçekte yaygın vergiler uygulamak için geniş bir şekilde kullanmasının, yasanın amaçlanan kapsamının çok ötesine geçtiğini saptadı. 6'ya 3 oyla alınan bu karar, bir alt mahkemenin bulgularını onaylayarak, hukuki sınırların dışına çıkan yürütme eylemlerini inceleyen yargı dalının rolünü güçlendirdi.
Kararın hemen ardından önemli bir ekonomik belirsizlik havası esti. Bu karar, vergilerden zarar gören işletmeler ve eyaletler için milyarlarca dolarlık vergi iadesi yolunu açabilir. Bu mali hesaplaşma, gelecekteki başkanlık ticaret eylemleri için daha geniş çıkarımlarla birlikte küresel ticaret ortamına yeni bir karmaşıklık katmanı ekliyor. Mahkemenin kararı yürütmenin bu tür vergileri tek taraflı olarak uygulama yeteneğini kısıtlarken, Trump'ın yeni bir vergi rejimi duyurusu alternatif yasal yolları izleme kararlılığını gösteriyor. Karardan duyduğu derin hayal kırıklığını dile getiren Trump'ın sonraki yorumları, yürütme ve yargı kolları arasındaki güç dengesi etrafındaki derin ideolojik bölünmeleri ve uluslararası ticaret politikasının tartışmalı doğasını gözler önüne seriyor. Olası vergi iadelerine ilişkin hukuki mücadelelerin de uzun ve karmaşık geçmesi bekleniyor.