**CENEVRE** – Birleşmiş Milletler'in (BM) Sudan'ın batısındaki Darfur bölgesinin kritik şehri El-Fasher'da yaşanan kuşatma ve sonrasındaki olaylara ilişkin bulguları, soykırımın tipik özelliklerini taşıdığına işaret ediyor. Bu hafta yayımlanan ve büyük yankı uyandıran rapor, Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (RSF) ve müttefik milislerini, Zaghawa ve Fur etnik topluluklarını yok etme kastıyla hareket etmekle suçluyor.
BM soruşturmacıları, vardıkları bu sonucu destekleyen en az üç ayrı soykırım eylemi tespit etti: Korunan bir etnik gruba mensup kişilerin öldürülmesi, ciddi bedensel ve psikolojik zararların verilmesi ve bu toplulukların fiziksel olarak yok edilmesini amaçlayan yaşam koşullarının hesaplı bir şekilde dayatılması. Bu değerlendirme, Sudan'daki yaklaşık üç yıldır süren iç savaşta potansiyel savaş suçları ve insanlığa karşı suçlara yönelik uluslararası kınamaların aylardır tırmanmasının ardından geldi. Nisan 2023'te patlak veren çatışma, başlangıçta Sudan ordusu ile RSF arasındaki güvenlik sektörünün entegrasyonu konusundaki bir güç mücadelesinden kaynaklanmış olsa da, derin kökleri olan bölgesel şikayetler ve etnik husumetlerin körüklemesiyle ülke çapında bir yangına dönüşmüş durumda.
Rapora göre, RSF'nin El-Fasher'daki stratejisi 18 ay süren uzun soluklu bir abluka içeriyordu ve bu süreçte insani yardımlar sistematik olarak engellenerek yaygın açlığa yol açıldı. Bu durumun ardından toplu katliamlar, tecavüz vakaları, işkence, zorla kaybetmeler ve sistematik aşağılamalar yaşandığı bildiriliyor. Gerçekleri ortaya koyan heyetin uzman üyelerinden Mona Rishmawi, "Topladığımız delil yığını – uzun süren kuşatma, açlık ve insani yardımın reddedilmesi, ardından toplu katliamlar, tecavüz, işkence ve zorla kaybetmeler, sistematik aşağılamalar ve faillerin kendi beyanları – tek bir makul sonuca işaret ediyor. RSF, El-Fasher'daki Zaghawa ve Fur topluluklarını, bütünüyle veya kısmen yok etme niyetiyle hareket etmiştir. Bunlar soykırımın alametifarikalarıdır" dedi.
Heyetin başkanı Mohamed Chande Othman, RSF'nin eylemlerinin önceden planlanmış doğasını vurgulayarak, "Operasyonun ölçeği, koordinasyonu ve üst düzey RSF liderliği tarafından kamuoyuna duyurulması, El Fasher'da ve çevresinde işlenen suçların rastgele savaş aşırılıkları olmadığını göstermektedir" diye belirtti. BM ekibi, 320'den fazla hayatta kalanla yapılan görüşmeler, RSF komutanlarından alınan ifadeler ve doğrulanmış video görüntüleri ile uydu görüntüleri gibi destekleyici kanıtlardan faydalanarak bulgularını derledi. Raporun bulguları, BM'nin mevcut çatışma sırasında Darfur'da soykırım iddiasına en çok yaklaştığı durum olarak öne çıkıyor ve RSF'nin öncülü olan Cancavid milislerinin 2000'lerin başında işlediği ve yüz binlerce insanın ölümüne, milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açan korkunç vahşetleri hatırlatıyor.
BM raporunun etkileri geniş kapsamlı. Birleşik Krallık, bulguları BM Güvenlik Konseyi'ne sunma niyetini açıkladı ve bu da uluslararası diplomatik baskının artabileceğine işaret ediyor. Faillerin sorumlu tutulmasını ve kurbanlara adalet sağlanmasını temin etmek için kapsamlı uluslararası ceza soruşturmaları çağrıları yükseliyor. Eş zamanlı olarak, çatışma Darfur dışındaki siviller üzerinde de acımasız bir bedel almaya devam ediyor. Sudan'ın Kurdufan bölgesindeki ayrı drone saldırıları yakın zamanda önemli kayıplara yol açtı. Unicef, bu hafta başında Batı Kurdufan'daki bir yerinden edilme kampına düzenlenen saldırıda en az 15 çocuğun öldüğünü bildirirken, Kuzey Kurdufan'daki bir pazara yönelik başka bir saldırıda 28 kişi hayatını kaybetti. Hem Sudan ordusu hem de RSF, bu hava saldırılarıyla ilgili suçlamalarla karşı karşıya kalıyor ve şiddetin yaygın ve ayrım gözetmeyen doğasını gözler önüne seriyor. Uluslararası toplum ayrıca, Sudan iç savaşının insani bedeli her geçen gün artarken, bu yıkıcı çatışmayı körüklemeye devam eden silah akışını durdurmaya da çağrılıyor.