Kıbrıs, Vasiliko'da hayata geçirilmesi hedeflenen stratejik Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) terminali projesinde yaşanan fiyaskolarla adeta kilitlenmiş durumda. Proje, devasa mali kayıplar, potansiyel Avrupa Birliği (AB) fonlarının kaybedilmesi tehlikesi ve süregelen yolsuzluk iddialarına yönelik soruşturmalarla boğuşuyor. Yeni Enerji Bakanı Michalis Damianos'un Meclis enerji komitesine sunduğu son ilerleme raporu, bir türlü tamamlanamayan, zaman çizelgesi ve maliyeti belirsiz bir krizin içine saplanmış projeyi karamsar bir tabloyla gözler önüne serdi.
Bu derin sorunların kökeninde, ihalenin baştan sona kusurlu yürütüldüğü anlaşılıyor. Sadece dört buçuk yıl önce, böylesine karmaşık enerji altyapısı inşa etme tecrübesinden yoksun bir Çin konsorsiyumuna ihale verildi. Rekabetin olmadığı bu tekil teklif, süreç içinde tam anlamıyla bir hayal kırıklığına dönüştü. Konsorsiyum, bu yılın temmuz ayında projeden resmen çekildi ve ardında on sekiz aydır belirsiz bir boşluk bıraktı. Avrupa Komisyonu'nun İklim, Altyapı ve Çevre İcra Ajansı, kabul edilemez usulsüzlükler gerekçesiyle terminal için tahsis edilen 67 milyon Euro'luk AB fonunu geri istemek için işlemleri başlattı.
Projenin sıkıntıları bunlarla da sınırlı değil. Avrupa Kamu Denetçiliği Ofisi, terminalin tedarik süreçleriyle ilgili yolsuzluk olasılığını araştırıyor. Bu soruşturma, devletin Etyfa ve Defa gibi kilit kuruluşlarının yetkinliği ve dürüstlüğü üzerinde ciddi şüpheler uyandırıyor. Bu kuruluşların sicilinin "içler acısı" olduğu belirtilirken, kamu güveni de günden güne eriyor. Projeden ayrılan Çinli konsorsiyumla yaşanan anlaşmazlık ise tahkim yoluyla çözülmeye çalışılıyor ve bu süreç de projenin çıkmaza girmesini daha da uzatıyor.
Yol haritası çizme çabasıyla hükümet, 10 milyon Euro karşılığında danışmanlık firması Technip'i "boşluk analizi" yapması için görevlendirdi. Etyfa şu anda bu analizin bulgularını değerlendirme aşamasında. Bu durum, projenin ne denli stratejik bir boşluk içinde olduğunu açıkça gösteriyor. Öte yandan, Birleşik Arap Emirlikleri hükümeti ile potansiyel işbirliği yolları üzerine ön görüşmelerin yapıldığı konuşuluyor. Ancak bu görüşmeler henüz emekleme aşamasında ve projenin gecikmelerine dair acil bir çözüm sunmuyor.
Bu uzun soluklu fiyaskonun sonuçları ağır ve maliyetli. Vergi mükellefleri, yüz milyonlarca Euro'luk ek maliyetleri karşılama ihtimaliyle yüzleşiyor. AB fonlarının kaybı, sadece finansal değil, aynı zamanda Kıbrıs'ın Birlik içindeki güvenilirliği açısından da büyük bir darbe. Kamuoyunda hayal kırıklığı ve öfke belirgin. Altyapı projelerindeki sürekli erteleme ve başarısızlık döngüsü, Anastasiades hükümeti ve önceki yönetimlerin karakteristik özelliği haline gelmiş durumda. LNG ithalatının sağlanmasında olası bir beş yıllık gecikme riski, kararlı bir liderlik ve bu uzun süren dramaya şeffaf bir çözüm bulunmasının aciliyetini vurguluyor. Kıbrıs'ın kamu sektörü kurumlarının etkinliği ve güvenilirliği şimdi yoğun bir inceleme altında ve Vasiliko LNG terminali, sistemik yetersizliklerin acı bir sembolü olarak karşımıza çıkıyor.