Kıbrıs'ın enerji altyapısını modernize etme ve gelecekteki enerji arzını güvence altına alma yönündeki iddialı planları, hukuki anlaşmazlıklar, düzenleyici soruşturmalar ve küresel tedarik zincirindeki aksaklıkların bir araya gelmesiyle ciddi yara aldı. Durma noktasına gelen Vasilikos Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) terminali ve Dhekelia'daki yeni enerji üretim ünitelerinin devreye alınmasındaki gecikmeler, ada ülkesinin enerji güvenliği ve daha temiz enerji kaynaklarına olan bağlılığı üzerinde kara bulutlar dolaştırıyor.
Mevcut çıkmazın merkezinde, Kıbrıs'ın enerji karmasını çeşitlendirme ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltma stratejisinin temel taşı olan Vasilikos LNG terminali projesi yer alıyor. Proje, karmaşık hukuki itirazlar ve Avrupa Kamu Denetçiliği Ofisi'nin (EPPO) Avrupa Birliği fonlarının yönetimine ilişkin devam eden soruşturmasıyla iç içe geçmiş durumda. Bu incelemeler, ilerlemeyi fiilen dondurarak devletin doğalgaz şirketi ETYFA'yı, girift hukuki zeminde yolunu bulmaya çalışır bir halde bıraktı. AB fonlarından 67 milyon Euro'yu geri alabilmek için çalışmalar sürerken, Kıbrıs finansal sonuçları hafifletmek amacıyla hem mali takas hem de doğrudan geri ödeme yollarını araştırıyor. Kritik altyapıyı kurtarmak ve tamamlamak için potansiyel ortaklar arayışının bir işareti olarak, Birleşik Arap Emirlikleri'nden kuruluşlarla da ön görüşmelere başlandı.
Artan endişelere, Alman sanayi devi Siemens ile sözleşmesi yapılan Dhekelia elektrik santraline üç yeni üretim ünitesinin teslimatındaki önemli gecikme de ekleniyor. Başlangıçta iki buçuk yıl içinde kurulumu planlanan Siemens, teslimat tarihini 2030'a, yani dört yıl erteleyerek takvimini revize etti. Bu uzayan gecikme, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki gelişmekte olan veri merkezi endüstrisi tarafından emilen önemli üretim kapasitesinin de körüklediği, enerji üretim ekipmanlarına yönelik benzeri görülmemiş küresel talebe bağlanıyor. Bu durum, Kıbrıs Elektrik Kurumu'nu (KEK) stratejik planlamasını yeniden değerlendirmeye zorluyor, özellikle de Dhekelia'daki mevcut fuel-oil ünitelerinin 2029'da hizmet dışı bırakılması planlanırken. Bu, adanın elektrik tedarikini tehlikeye atabilecek potansiyel bir kapasite açığı yaratıyor.
Enerji sektöründeki sıkıntıları daha da ağırlaştıran bir diğer sorun ise, enerji güvenliğini artırmayı ve bölgedeki yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonunu kolaylaştırmayı amaçlayan Yunanistan-Kıbrıs elektrik enterkonnektör projesi etrafındaki çıkmaz. İlgili taraflar arasındaki anlaşmazlıklar, bu kritik projeyi belirsiz bir geleceğe sürükleyerek durma noktasına getirdi.
Bu aksaklıkların sonuçları geniş kapsamlı. Onyılın sonuna kadar bir elektrik üretim açığı potansiyeli büyük bir endişe kaynağı oluşturuyor ve Kıbrıslı tüketiciler için gücün istikrarı ve uygunluğu hakkında kaygıları artırıyor. Bu altyapı iyileştirmelerinden beklenen elektrik maliyetlerindeki azalma, artık giderek uzak bir ihtimal gibi görünüyor. Enerji Bakanı Michalis Damianos, durumun ciddiyetini kabul ederek milletvekillerine "Hükümetin önceliği, projenin durduğu yerden tamamlanmasıdır" dedi. Ancak "Projeyi bitirmeliyiz, ancak bugün bir takvim veremem. Yapabildiğimiz zaman, yapacağız" diyerek mevcut belirsizliği vurguladı. KEK, Vasilikos terminalinin ilerlemesini hızlandırmak için aktif olarak uzmanlar görevlendiriyor ve Kıbrıs'ın enerji geleceğini daha istikrarlı bir rotaya geri döndürmek için kararlı, ancak zorlu bir çabayı yansıtan, alternatif yüklenicileri belirlemek için ihale süreçleri yürütüyor.