2026'nın ilk aylarında, Kıbrıs adası enerji yolculuğunda kritik bir kavşakta bulunuyor. Bir yanda hırslı doğalgaz arama çalışmaları, diğer yanda değişen küresel piyasa dinamikleri ve ulaşılması zor iklim hedefleriyle boğuşuyor. Ada ülkesinin Münhasır Ekonomik Bölgesi'ndeki (MEB) gelişmeler, özellikle 5, 6 ve 10 numaralı parsellerde, acil enerji önceliklerini ve uzun vadeli ekonomik beklentilerini şekillendiriyor.
ExxonMobil yöneticileri ile Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis arasında gerçekleşen üst düzey görüşme, deniz altındaki önemli gaz rezervlerinin değerlendirilmesi ve potansiyel ticarileştirilmesinde kaydedilen ilerlemeleri gözler önüne serdi. Edinilen bilgilere göre ExxonMobil, 10 numaralı parseldeki Glaucus ve Pegasus doğalgaz sahaları için Nisan sonunu "Ticari Bulunabilirlik Beyanı" hedefliyor. Bu önemli adım, sahaların geliştirilmesine yönelik bir taahhüdü simgeliyor. Pegasus için değerlendirme sondajlarının 2027'de yapılması planlanıyor. Enerji devi ayrıca, 2025 başlarındaki hidrokarbon teyitlerinden cesaret alarak 5 numaralı parselde daha fazla keşif yapmayı düşünüyor ve eş zamanlı olarak Mısır'ın bitişiğindeki Masry ve Kahire parsellerinde keşif girişimlerini sürdürüyor.
Bu keşiflerin stratejik önemi, mevcut jeopolitik manzara ve süregelen küresel enerji geçişiyle daha da artıyor. Avrupa'nın enerji arzını çeşitlendirme ve Rus gazına bağımlılığı azaltma çabaları göz önüne alındığında, Kıbrıs'ın doğalgaz kaynakları cazip bir fırsat sunuyor. Bölgenin bir diğer önemli oyuncusu Eni, 6 numaralı parseldeki Cronos doğalgaz sahasının geliştirilmesinde ilerleme kaydediyor. Bu projenin yaklaşık 3.5 trilyon fit küp gaz üretmesi bekleniyor. Eni'nin stratejisi, Cronos'tan yılda öngörülen 5 milyar metreküp gazın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) olarak Avrupa pazarlarına hızlı bir şekilde ticarileştirilmesi ve ihraç edilmesi için Mısır'daki Zohr sahası gibi mevcut altyapıdan yararlanmayı içeriyor. Cronos'tan ilk gazın 2028 başında gelmesi bekleniyor. Bu zaman çizelgesi, 2028 sonrası Avrupa'da LNG fiyatlarında beklenen yumuşama ile uyumlu. Fiyatların, sıvılaştırma ve işleme ücretlerinin potansiyel olarak milyon British thermal unit başına 1.5 dolara ulaşmasıyla birlikte, milyon British thermal unit başına 6-8 dolar civarında seyretmesi tahmin ediliyor.
Ancak, özellikle Glaucus ve Pegasus sahaları için tam ticarileşme yolu daha uzun bir süreç. Olumlu sonuçlara bağlı olarak 2030-2035 gibi bir zaman dilimi öngörülüyor. Bu uzun geliştirme ufkuna, 2025'te küresel LNG projelerindeki onayların artması ve 2030'a kadar büyük ölçüde Amerika kıtasından, özellikle ABD'den kaynaklanan yaklaşık 300 milyar metreküp yeni yıllık LNG ihracat kapasitesinin devreye girmesi bekleniyor. Arzda bu önemli artış, küresel enerji piyasalarını yeniden şekillendirmeye aday. Avrupa ve Asya'da Rusya'nın da Çin'e boru hattı gazı teslimatlarını artırdığı bir ortamda, hem Avrupa hem de Asya'daki alıcılar için rekabeti yoğunlaştırması muhtemel.
Bu umut verici doğalgaz çıkarma gelişmelerine rağmen, iklim eyleminin daha geniş bağlamı önemli bir karşı denge oluşturuyor. Birleşmiş Milletler'in son açıklamaları, mevcut ulusal iklim planlarının küresel emisyon azaltma hedeflerini "zar zor etkilediğini" öne sürüyor. Bu durum, beyan edilen hedefler ile somut eylemler arasındaki uçurumun giderek açıldığını gösteriyor. Yenilenebilir enerji kaynakları büyüme gösterse de, Uluslararası Enerji Ajansı'nın Shell gibi şirketler tarafından da desteklenen görünümü, doğalgaz talebinin 2040'lara kadar artmaya devam edeceğini gösteriyor. Bu da fosil yakıtların küresel enerji karışımında kalıcı bir rol oynayacağına işaret ediyor. Bazı gözlemcilerin "enerji ekleme" dönemi olarak adlandırdığı bu olgu, yeni enerji kaynaklarının eklenmesinin mevcut olanları mutlaka yerinden etmediğini gösteriyor.
Dolayısıyla, Kıbrıs'ın gaz ihracat planlarının ekonomik geçerliliği, yalnızca başarılı bir çıkarıma değil, aynı zamanda bu karmaşık piyasa güçlerini yönlendirmeye ve enerji güvenliğini iklim sorumluluklarıyla uzlaştırma zorunluluğuna da bağlı. Avrupa'daki mevcut yüksek enerji maliyetleri, sanayi rekabet gücünü zaten etkiliyor ve iddialı iklim hedeflerini pragmatik bir yaklaşımla sürdürmenin fizibilitesi hakkında soruları gündeme getiriyor. Bu gelişen manzara, küresel enerji politikasında potansiyel bir değişime işaret ediyor. Emisyon azaltımının her ne pahasına olursa olsun amansız takibi yerine "enerji pragmatizmini" önceliklendirecek bir yaklaşım, Kıbrıs'ın enerji geleceğini şüphesiz şekillendirmeye devam edecektir.