**Lefkoşa, Kıbrıs** – 2026 yılına adım atarken, Kıbrıs adası Avrupa'nın enerji haritasındaki ve Avrupa Birliği (AB) ile Birleşik Krallık (BK) arasındaki karmaşık diplomatik ilişkilerdeki stratejik konumunu pekiştiriyor. Ada ülkesinin önemli doğalgaz rezervleri ve proaktif dış politikası, hem kendi ekonomik geleceğini güvence altına almasına hem de özellikle balıkçılık anlaşmaları gibi hayati konularda daha geniş jeopolitik diyaloglarda kilit bir kolaylaştırıcı rol oynamasına zemin hazırlıyor.
Kıbrıs'ın enerji hedeflerinin başında, Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) içindeki denizaltı doğalgaz sahalarının geliştirilmesi ve ticarileştirilmesi geliyor. ExxonMobil ve Eni gibi büyük uluslararası enerji konsorsiyumları, arama ve değerlendirme faaliyetlerine hız vermiş durumda. Özellikle ExxonMobil, keşiflerinin ticari hale getirileceğine dair nisan ayında bir açıklama yapmayı hedefliyor ve 2027'de Pegasus doğalgaz sahasında değerlendirme sondajları planlıyor. Glaucus ve Pegasus sahalarında bulunduğu tahmin edilen 6 ila 9 trilyon fit küp doğalgazın miktarını netleştirmek için bu aşama büyük önem taşıyor. Bu kritik değerlendirmelerin ardından ExxonMobil, geliştirme stratejilerini inceleyerek 2030-2035 arasında bu önemli rezervlerin ticarileştirilmesine başlayabileceğini öngörüyor.
Eş zamanlı olarak Eni, yaklaşık 3.5 trilyon fit küp doğalgaz içeren Cronos sahasında da önemli adımlar atıyor. İtalyan enerji devi, bu yıl nihai yatırım kararını almayı ve ilk doğalgazı 2028'in başlarında piyasaya sürmeyi amaçlıyor. Cronos için Mısır'ın Damietta tesisinde sıvılaştırılacak ve ardından sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) olarak Avrupa'ya ihraç edilecek şekilde bir strateji izleniyor. Yıllık 5 milyar metreküp üretim ve Mısır tesislerinin yaklaşık 1.5 $/mmBTU gibi mütevazı bir işleme ücretiyle kullanılması, bu projelerin ekonomik uygulanabilirliğini ortaya koyuyor. Ancak, 2028 sonrası Avrupa'da LNG fiyatlarının 6-8 $/mmBTU civarında seyretmesi beklendiğinden, Kıbrıs'ın kar payının sınırlı kalması muhtemel.
Büyüyen enerji sektörünün ötesinde Kıbrıs, Batı Avrupa odaklı, dışa dönük bir dış politika izliyor. Avrupa Birliği Konseyi başkanlığını üstlenmeye hazırlandığı bu dönemde, uluslararası konumunu ve etkisini artırmayı hedefliyor. Yakın zamanda ExxonMobil Başkan Yardımcısı John Ardill ile enerji önceliklerini görüşen Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, Kıbrıs'ın Brüksel'deki etkisini ve bölgesel bağlarını güçlendirmeyi arzuluyor.
Bu diplomatik atılımlar, Kıbrıs'ın AB-BK ilişkilerinde daha incelikli bir rol oynamasının önünü açtı. Avrupa Balıkçılık Komiseri Costas Kadis, "Kıbrıs, BK ile olan iyi anlayışını kullanarak, sadece balıkçılık alanında değil, ortak endişe duyulan tüm konularda da diyalog süreçlerini ilerletmek için bir kolaylaştırıcı rol üstlenebilir" diyerek Kıbrıs'ın eşsiz konumuna dikkat çekti. Bu yaklaşım, geçen yıl AB'nin 27 üyesinin gösterdiği birlik sayesinde müzakere edilen ve 2038'e kadar geçerli olacak balıkçılık anlaşmasından güç alıyor. Bu anlaşma, balıkçılar ve kıyı toplulukları için istikrar sağlayarak AB'nin tek pazarını ve gıda güvenliğini destekliyor.
Kıbrıs'ın enerji ve diplomasiye odaklanmasının sonuçları dikkate değer. Doğalgaz sahalarının başarılı bir şekilde geliştirilmesi, adayı Avrupa'nın enerji çeşitliliğine ve güvenliğine katkıda bulunan önemli bir LNG ihracatçısı haline getirebilir. Dahası, tarihi bağlarını ve İngiliz perspektifini anlama yeteneğini kullanarak AB-BK ilişkilerinde arabulucu rolü üstlenmesi, daha yapıcı diyalog ve işbirliğini teşvik edebilir. Mayıs 2024'te yapılan bir ankette katılımcıların yalnızca %10'u Kıbrıs'ın uluslararası gücünün arttığını düşünürken, daha yakın zamanda yapılan bir değerlendirme, %26'sının küresel konumunun güçlendiğine inanmasıyla daha iyimser bir tablo çiziyor. Kıbrıs, bu karmaşık enerji ve diplomatik akıntılarda yol alırken, stratejik öngörüsü ve aktif katılımı, hem kendi ulusu hem de Avrupa ve uluslararası ortakları için önemli faydalar sağlayacak gibi görünüyor.