**BRÜKSEL** – Avrupa Komisyonu, TikTok'un Avrupa Birliği'nin (AB) katı Dijital Hizmetler Yasası'nı (DSA) ihlal ettiğine dair ön bulgularını resmen açıkladı. Sosyal medya devinin platform mimarisinin "bağımlılık yapıcı" olduğu ve özellikle çocuklar üzerindeki olası olumsuz etkileri gerekçe gösteriliyor. Cuma günü duyurulan bu gelişme, düzenleyici baskının önemli ölçüde arttığını gösterirken, Komisyon TikTok'tan tasarımını temelden değiştirmesini talep etti, aksi takdirde ağır para cezalarıyla yüzleşecek. Şubat 2024'te başlatılan soruşturma, platformun temel işlevleriyle ilişkili riskleri yeterince ele alıp almadığını inceliyor.
Komisyon'un ön bulgularının temelinde, TikTok'un otomatik video oynatma gibi özelliklerden kaynaklanan ve çocuklar dahil kullanıcıların ruh sağlığı üzerindeki potansiyel zararlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmekte başarısız olduğu iddiası yatıyor. Yetkililer, platformun bu belirlenen riskleri bertaraf etmek için yeterince sağlam önlemler almadığını savunuyor. Düzenleyicilerin tepkisini çeken spesifik tasarım unsurları arasında "sonsuz kaydırma", kesintisiz otomatik video oynatma, sürekli bildirimler ve yüksek düzeyde kişiselleştirilmiş öneri motorları yer alıyor. Komisyon, bu mekanizmaların kullanıcıları uzun süreli etkileşime sokmak ve onları pasif, "otomatik pilot" moduna sokmak için tasarlandığını öne sürüyor. Dahası, ekran süresi yönetimi ve ebeveyn denetimi için mevcut araçlar Komisyon tarafından yetersiz ve kolayca atlatılabilir bulunuyor.
AB'nin teknoloji şefi Henna Virkkunen, bu eylemin dayandığı yasal çerçeveyi vurgulayarak, "Dijital Hizmetler Yasası, platformları kullanıcıları üzerindeki etkilerinden sorumlu tutuyor. Avrupa'da, çocuklarımızı ve vatandaşlarımızı çevrimiçi ortamda korumak için mevzuatımızı uyguluyoruz" dedi. Bu açıklama, AB'nin dijital platformları toplumsal etkilerinden sorumlu tutma konusundaki kararlılığını, yalnızca içerik denetiminin ötesine geçerek kullanıcı davranışlarını şekillendiren tasarımın kendisini incelemeye kadar genişlettiğini ortaya koyuyor.
Komisyon'un ön bulgularına yanıt veren TikTok sözcüsü ise iddiaları şiddetle reddederek, bulguları "platformumuzun kesinlikle yanlış ve tamamen mesnetsiz bir tasviri" olarak nitelendirdi. Şirket, değerlendirmeye itiraz etme niyetini belirtti.
Bu ön kararın sonuçları oldukça önemli. TikTok, AB içinde talep edilen tasarım değişikliklerini uygulamakta başarısız olursa, küresel yıllık cirosunun %6'sına varan oranlarda para cezalarına çarptırılabilir ki bu da önemli bir finansal darbe anlamına gelir. Komisyon, gece saatlerinde "zorunlu ekran süresi molaları"nın getirilmesi ve platform algoritmalarında ayarlamalar yapılması gibi çeşitli potansiyel çözümler sundu. "Sonsuz kaydırma" özelliğinin devre dışı bırakılması da kompulsif kullanımı azaltmak için bir araç olarak önerildi.
Bu düzenleyici eylemin, TikTok'un AB'deki operasyonlarını yasaklama veya platformda dağıtılan içeriğe müdahale etme girişimi olmadığını belirtmekte fayda var. Bunun yerine, Avrupa Birliği'nin dijital güvenlik düzenlemelerini uygulama ve teknoloji şirketlerinin, özellikle en savunmasız demografinin fiziksel ve ruh sağlığı üzerindeki ürünlerinin derin etkisini kabul etmelerini ve ele almalarını sağlama yönünde atılmış kararlı bir çabadır. Bu soruşturmanın sonucu, Avrupa'daki dijital manzara genelinde bağımlılık yapıcı tasarım özelliklerinin düzenlenmesi için önemli bir emsal oluşturacaktır.