**BRÜKSEL/LEFKOŞA** – Avrupa Parlamentosu'nun (AP) hazırladığı çarpıcı bir rapor, Kıbrıs'ın kuzeyinde, Karpaz Yarımadası'nda bulunan Rizokarpaso'daki okullara giden Rum kökenli çocukların maruz kaldığı ciddi insan hakları ihlallerini gözler önüne serdi. Rapor, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) adaya müdahalesinin ardından adanın kuzeyinde yaşamını sürdürmek zorunda kalan Rum azınlığın karşılaştığı eğitim, bireysel ve dini özgürlük kısıtlamalarını belgeler nitelikte.
Kıbrıslı Rum Avrupa Milletvekili Loucas Fourlas'ın talebi üzerine hazırlanan rapor, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) bölgedeki okullara yönelik sistematik bir engelleme politikası izlediğini detaylandırıyor. Raporun en can alıcı noktalarından biri, TSK'nın son dönemde yedi adet ders kitabı önerisini reddetmesi ve yedi potansiyel öğretmenin atanmasına onay vermemesi. Bu tür hamlelerin, adanın kuzeyindeki Rum topluluğunun hem ilköğretim hem de ortaöğretim kurumlarının kesintisiz işleyişini ciddi şekilde baltaladığı vurgulanıyor. Bu durum, 1974'teki müdahalenin ardından yerlerinden edilen ve kuzeyde kalan küçük bir Rum nüfusunun varlığı göz önüne alındığında daha da acı bir tablo çiziyor.
Raporun temel dayanaklarından biri, 1975'te imzalanan ve adanın bölünmesinin ardından kuzeyde kalan Rumlar için onurlu yaşam koşullarını güvence altına almayı amaçlayan Üçüncü Viyana Anlaşması. Bu anlaşmanın en önemli maddeleri arasında eğitimin kesintisiz sürdürülmesi, temel sağlık hizmetlerine erişim ve dini özgürlüklerin serbestçe yaşanması yer alıyordu. AP raporu, mevcut uygulamaların bu anlaşma taahhütlerini açıkça ihlal ettiğini belirtiyor. Raporda, "işgalci rejim tarafından bireysel, eğitimsel ve dini özgürlüklerin kısıtlandığı" ve "Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Rizokarpaso'daki Rum kökenli çocukların insan haklarını ihlal ettiği" ifadeleri yer alıyor.
Bu yıl Rizokarpaso ortaokuluna sadece 15 öğrencinin kayıt yaptırması, ilkokulda 18, anaokulunda ise 16 öğrencinin bulunması, bu topluluğun eğitim olanaklarının ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor. Rapor, "Bu kararların hem ilköğretim hem de ortaöğretimin sorunsuz işleyişini olumsuz etkilediğini" açıkça belirtiyor. Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün (BMGK) öğretmen yerleştirmeleri ve eğitim materyallerinin ulaştırılması konusundaki desteği, topluluğun ihtiyaçlarına yönelik uluslararası farkındalığın devam ettiğinin bir kanıtı.
Raporun bulgularına karşılık, önde gelen bir Türk Silahlı Kuvvetleri lideri olan Tufan Erhurman, yaptığı basın açıklamasında bölgedeki çocukların eğitim hakkının önemine vurgu yaparak, "Karpas'taki çocuklarımızın eğitim hakkı benim için son derece önemli. Ne gerekiyorsa yapılacak" dedi. Erhurman, ayrıca Limasol'da yaşayan Türk Silahlı Kuvvetleri kökenli çocukların eğitim haklarına da dikkat çekerek, orada bir Türk okulu kurulması önerisinde bulundu.
AP raporunun, AB'nin Kıbrıs'ın işgal altındaki bölgelerindeki insan hakları ve eğitim koşulları konusunda kalıcı bir referans noktası olması bekleniyor. Raporun ciddiyeti göz önüne alındığında, Loucas Fourlas, AP'den bir heyetin Rizokarpaso'yu ziyaret etmesi talebinde bulundu. Bu ziyaretin, mevcut durumu yerinde gözlemleyerek daha fazla eylemi tetiklemesi ve bu savunmasız topluluğun karşı karşıya olduğu zorluklara ışık tutması umuluyor. Rizokarpaso'daki durum, bölünmüş adada devam eden çözülmemiş karmaşıklıkların ve kalıcı insan hakları endişelerinin güçlü bir sembolü olmaya devam ediyor.