**Rubaya, Demokratik Kongo** – Doğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde yaşanan dehşet verici bir maden çökmesi, şu ana kadar yaklaşık 200 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Felaketin boyutunun daha da artabileceği endişesi hakim. Çarşamba günü meydana gelen olay, modern elektronik cihazların üretiminde kritik rol oynayan malzemeler için küresel çapta büyük öneme sahip Rubaya koltan madeninde yaşandı. Kurtarma ekipleri, tehlikeli koşullar ve felaketin büyüklüğüyle mücadele ederek enkaz altında kalanları çıkarmak için çalışmalarını sürdürüyor.
Bölgenin tipik sağanak yağışlarının etkili olduğu bu dönemde, zeminin tehlikeli derecede dengesiz hale gelmesi facianın fitilini ateşledi. Görgü tanıkları, toprağın aniden çökerek o sırada madende bulunan madencileri, çocukları ve pazar tezgahlarındaki satıcıları yuttuğunu anlattı. Kuzey Kivu eyaletinin isyancılar tarafından atanan valisinin sözcüsü Lumumba Kambere Muyisa, olayın vahametini doğrulayarak, "Madenciler, çocuklar ve pazar kadınları dahil olmak üzere 200'den fazla kişi bu heyelan kurbanı oldu. Bazı kişiler kıl payı kurtuldu ancak ağır yaralılar." açıklamasında bulundu. Yaklaşık yirmi ağır yaralı ise şu anda tıbbi müdahale altında.
Goma eyalet başkentine yaklaşık 60 kilometre mesafede bulunan Rubaya madeni, koltanın kilit tedarikçilerinden biri olup, dünya üretiminin yaklaşık %15'ini karşılıyor. İşlenmiş koltandan elde edilen tantal, cep telefonları, bilgisayarlar ve ileri teknoloji havacılık bileşenlerinin üretiminde vazgeçilmez bir elementtir. Günlük az bir ücret karşılığında yerel halkın ilkel yöntemlerle çalıştığı bu maden sahası, 2024 başından beri M23 isyancı grubunun kontrolünde bulunuyor. Bu durum, kurtarma ve enkaz kaldırma çalışmalarına karmaşık bir yönetim ve erişim sorunu ekliyor.
Çökmenin kesin nedenleri henüz tam olarak aydınlatılamasa da, şiddetli yağışların tetiklediği büyük bir toprak kaymasının maden alanını vurduğu belirtiliyor. Rubaya'da bulunan ilkel madenci Franck Bolingo, AFP'ye verdiği demeçte, "Yağmur yağdı, sonra heyelan oldu ve insanları alıp götürdü. Bazıları diri diri gömüldü, bazıları ise hala ocaklarda mahsur kaldı." diyerek yaşadığı dehşeti aktardı. Muson etkisindeki arazinin hassas yapısı, facianın ana nedeni olarak görülüyor. Cuma akşamı itibarıyla, kesin can kaybı sayısı belirsizliğini koruyor; birçok kişinin çöken ocakların içinde mahsur kaldığı tahmin ediliyor.
Felaketin hemen ardından, zorlu şartlara rağmen hummalı bir kurtarma operasyonu başlatıldı. Kırılgan zemin yapısı, kurtarma ekipleri için büyük risk teşkil ediyor. Eyalet valisine danışmanlık yapan isimsiz bir yetkili ise, en az 227 kişinin kesin olarak hayatını kaybettiğini bildirdi. Rubaya'daki can kaybı, yerel topluluklar için derin bir trajedi olup, aşırı hava koşullarına ve istikrarsız güvenlik ortamına maruz kalan bölgelerdeki ilkel madenciliğin doğasında var olan tehlikelerin acı bir hatırlatıcısı niteliğinde. Teknolojik gelişmelerde giderek daha hayati hale gelen tantalın küresel tedarik zincirine yönelik uzun vadeli etkileri de bir diğer önemli konu başlığı olsa da, şu anki öncelik Kuzey Kivu'da yaşanan insani krizin çözülmesidir.