**Cenevre** – Birleşmiş Milletler (BM), üye devletlerin ödemelerdeki büyük gecikmeleri ve eksiklikleri nedeniyle eşi benzeri görülmemiş bir mali krize sürüklendiğini ve en geç Temmuz'a kadar işleyemez hale gelebileceği uyarısında bulundu. BM Genel Sekreteri António Guterres, kuruluşun küresel çapta üstlendiği görevleri yerine getirme kabiliyetinin ciddi tehdit altında olduğunu belirterek, "kapıda bir mali çöküş" tehlikesine dikkat çekti.
Bu kritik durumun temelinde, 193 üye devletin büyük çoğunluğunun mali yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi yatıyor. Gerek rutin operasyonlar gerekse barış gücü misyonları için ayrılan fonlardaki bu ciddi açık, BM'nin operasyonel kapasitesini temelden sarstı. Guterres, üye ülkelere gönderdiği sert bir mesajda, durumun vahametini gözler önüne sererek, mali yükümlülüklerin acilen yerine getirilmesini ya da BM'nin karmaşık mali yapısında radikal bir düzenlemeye gidilmesini istedi. Nakit sıkıntısının etkileri şimdiden hissediliyor; hayati önem taşıyan programların yürütülmesi giderek zorlaşıyor.
Mali çıkmazı daha da derinleştiren bir diğer unsur ise BM'nin kendi finansal sistemindeki paradoksal bir kural. Bu kurala göre, fon yetersizliği nedeniyle uygulanamayan programlardan artan paranın iade edilmesi gerekiyor. Guterres'in de altını çizdiği gibi, bu durum, "var olmayan nakdi geri vermenin" beklendiği, likidite krizini daha da kötüleştiren akıl almaz bir çelişki yaratıyor.
Ödenmemiş aidatların toplam miktarı değişkenlik gösterse de, 2025'in büyük bir bölümünde rekor düzeyde bir borcun biriktiği belirtiliyor. Tarihsel olarak BM'nin en büyük finansörlerinden olan Amerika Birleşik Devletleri'nin hem normal hem de barış gücü bütçelerine yönelik katkılarını askıya alması ve bazı bağlı kuruluşlardan çekilmesi, krizi daha da büyüttü. Ancak sorun sadece tek bir ülkeye özgü değil; pek çok başka üye devlet de ödemelerini geciktiriyor veya tamamen reddediyor.
Cenevre'deki BM Genel Merkezi'nde ise durumu toparlamak adına sıkı tasarruf önlemleri devreye sokuldu. Yürüyen merdivenlerin rutin olarak kapatılması ve ısıtmanın azaltılması gibi adımlar, nakit tasarrufu zorunluluğunun ciddiyetini ortaya koyuyor. Guterres, üye devletler mali sorumluluklarını yeniden üstlenmezse, tüm BM sisteminin bütünlüğünün tehlikede olacağı uyarısında bulundu. Onaylanmış bütçelerin uygulanamama ihtimali ve bunun küresel girişimlerde yaratacağı aksaklıklar, BM şemsiyesi altındaki uluslararası işbirliğinin geleceği için karamsar bir tablo çiziyor. BM yönetimi, küresel barış ve kalkınma üzerinde derin ve yıkıcı etkileri olabilecek bir mali çöküşü önlemek için zamanla yarışıyor.