Afrika'nın güneyi, yılın başından bu yana aralıksız yağan yağmurların yol açtığı yıkıcı bir insani krizle karşı karşıya. Milyonlarca hektar arazi sular altında kalırken, can kaybı yüzleri aşmış, yüz binlerce insan evsiz kalmış durumda. Aşırı yağışların tetiklediği seller, nehirleri taşıp taşımaya getirmiş ve açlık, vahşi hayvanların beklenmedik yerlerde ortaya çıkması gibi pek çok tehlikeli sonucu beraberinde getirmiş. Yetkililer ve yardım kuruluşları, mahsur kalanları kurtarmak ve salgın hastalık riskini azaltmak için zamanla yarışıyor.
Felaketin boyutları en çok Mozambik'te hissediliyor. Ülke, 2000 yılından bu yana en şiddetli sellerle mücadele ediyor. Güney bölgelerinde 13'ten fazla kişi hayatını kaybederken, timsah saldırıları nedeniyle üç ölüm vakası doğrulanmış durumda. Maputo eyaletindeki Moamba'da bir kişi bu saldırıların kurbanı olurken, Gaza eyaletinde iki kişi daha timsahlar yüzünden can vermiş. Komşu Zimbabve'de 70'ten fazla kişi hayatını kaybederken, Güney Afrika'da da 30'dan fazla can kaybı yaşanmış. Bu ülkelerde yüz binlerce insan evlerini terk etmek zorunda kalmış. Sadece Mozambik'te 400 bin civarında insan yerinden edilmiş ve bunların önemli bir kısmı kalabalık kamplardaki geçici barınaklara sığınmış durumda.
Sellerin yıkıcı gücü ulusal sınırları da tanımıyor. Güney Afrika'dan gelen sular, Mozambik'teki su seviyesinin yükselmesine önemli ölçüde katkı sağlıyor. Bu sınır aşan dalga, tanıdık manzaraları tehlikeli sulara dönüştürerek, bu ayın başlarında Güney Afrika'daki Kruger Ulusal Parkı gibi ikonik yerlerde bile tahliyeleri zorunlu kılmış. Suyun akıl almaz hacmi, Mozambik'i kuzeyden güneye bağlayan hayati bir damar olan N1 otoyolu gibi birçok yolu geçilemez hale getirmiş, böylece kritik tedarik hatlarını kesintiye uğratmış ve kurtarma çalışmalarını engellemiş.
Sellerin ardından ortaya çıkan tablo, göz korkutucu zorluklarla dolu. Yardım görevlileri, özellikle hijyen altyapısının çöktüğü bölgelerde kolera gibi su kaynaklı hastalıkların artması yönünde ciddi uyarılar yapıyor. Ayrıca, yerinden edilmiş vahşi hayvanlar, özellikle timsahlar, insan güvenliği için beklenmedik ve ciddi bir tehdit oluşturuyor. Mozambik Maputo eyaleti sekreteri Henriques Bongece geçen hafta "Herkesi durgun sulara yaklaşmamaları konusunda uyarmak istiyoruz çünkü timsahlar bu sularda sürükleniyor. Nehirler, su olan her yerle bağlantı kurdu," diyerek tehlikenin boyutunu vurguladı. Bu sözler, sakin görünen ama yıkıcı gücüyle öne çıkan sel sularının yüzeyinin altında gizlenen tehlikeyi açıkça ortaya koyuyor.
Bu tırmanan krizin altında yatan nedenler, giderek daha sık ve şiddetli aşırı hava olaylarına yol açan iklim kriziyle ilişkilendiriliyor. Bölge, acil yıkımla mücadele ederken, gıda güvenliği, halk sağlığı ve altyapı dayanıklılığı üzerindeki uzun vadeli etkiler derin. Toparlanma ve yeniden inşa etme gibi zorlu görev, şüphesiz sürdürülebilir uluslararası destek ve değişen iklime uyum sağlamak için ortak bir çaba gerektirecek. Çatılara ve ağaçlara tutunarak tehlikeli helikopter kurtarma bekleyen insanların görüntüleri, doğanın gazabı karşısında toplumların kırılganlığının acı bir hatırlatıcısı olarak kalmaya devam ediyor.