**PORT-AU-PRINCE, HAITI** – Karayip ülkesi Haiti, uzun süredir devam eden siyasi çalkantılarını daha da derinleştirecek bir hamleyle sarsılıyor. Geçici Devlet Başkanlığı Konseyi (TPK) üyeleri, Başbakan Alix Didier Fils-Aime'yi görevden alma niyetlerini duyurdu. Cuma günü açıklanan bu karar, ABD'nin artan çete şiddetiyle mücadelede ve ülkeye istikrar kazandırmada Başbakan'ın kilit rolüne vurgu yapan açık tavsiyeleriyle taban tabana zıt bir gelişme.
2024'te kurulan ve 2021'de Başkan Jovenel Moise suikastının ardından ülkeyi seçimlere götürmekle görevli dokuz üyeli TPK, hükümet başkanını atama ve görevden alma yetkisinin kendilerinde olduğunu savunuyor. Konsey üyesi Leslie Voltaire, bu pozisyonu dile getirerek, "Didier Fils-Aime'yi Kasım 2024'te biz atadık. Bir yıl boyunca kendisiyle çalıştık ve yeni bir başbakan, yeni bir hükümet ve yeni bir başkanlık atayan yeni bir kararname çıkarma yetkisi bize ait" dedi. Bu açıklama, 30 günlük öngörülen bir süre zarfında yeni bir liderlik yapısı, yeni bir kabine ve yeni bir cumhurbaşkanı figürü yerleştirme niyetini açıkça ortaya koyuyor. Ancak planın yasal zemine oturması, resmi olarak devlet gazetesinde yayımlanmasına bağlı.
Bu son siyasi manevra, TPK ile Washington arasındaki belirgin bir çatlağı daha da derinleştiriyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio daha önce Bay Fils-Aime'nin görevde kalmasının önemini vurgulamış, yaygın çete nüfuzuna karşı mücadeledeki ve Haiti'yi istikrara kavuşturma çabalarındaki rolünü belirtmişti. Konseyin bu diplomatik girişimlere karşı koyması, ABD-Haiti ilişkilerinin gelecekteki seyrine ve uluslararası baskının ülkenin yönetişimini şekillendirmedeki etkinliğine dair önemli soruları gündeme getiriyor.
Bay Fils-Aime'nin kendisi de, konseyin kuruluşundan sadece altı ay sonra selefi Garry Conille'nin görevden alınmasının ardından TPK'nın önceki karar alma sürecinin bir ürünü olarak atanmıştı. TPK içindeki bu iç içe geçmiş liderlik değişimleri döngüsü, kendi yetki süresinin 7 Şubat'ta sona erecek olmasıyla birleşince, mevcut siyasi düzenlemenin doğasında var olan kırılganlığı gözler önüne seriyor. Haiti, ciddi bir yönetişim boşluğu ve yaygın güvensizlikle boğuşuyor, bu da başlangıçta Şubat ayına planlanan ve daha sonra Ağustos'a ertelenen demokratik seçimlerin tekrar tekrar ertelenmesine yol açıyor. Çete şiddetinin sürekli tehdidi, herhangi bir normalleşme ve demokratik ilerleme emarelerinin önündeki en büyük engel olmuştur.
TPK'nın Başbakanı değiştirme yetkisini kullanma iddiası, ülkenin en üst yürütme organı olarak belirlenmesinden kaynaklanıyor. Ancak, iç bölünmeler ve konseyin kendi yaklaşan son kullanma tarihi, herhangi bir yeni atamanın meşruiyetini ve sürdürülebilirliğini gölgeliyor. Konsey içi dinamiklerin tetiklediği Bay Fils-Aime'yi görevden alma kararı, derin bir ulusal krizin arka planında gelişiyor. Ülkenin bu çalkantılı suları aşma ve istikrarlı, demokratik olarak seçilmiş bir hükümet kurma kapasitesi, bu son gelişmenin zaten istikrarsız bir ortama daha fazla istikrarsızlık katma potansiyeliyle birlikte, tehlikeli bir şekilde belirsizliğini koruyor.