**Washington D.C.** – Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile ABD arasındaki yedi dekadı aşan köklü bağlar resmen kopuyor. 1948'den beri süregelen bu küresel sağlık diplomasisi, artık tarihe karışıyor. Bu şok edici ayrılık, uluslararası sağlık yönetimindeki ABD'nin yerini kökten değiştirecek nitelikte. Yönetimin bu ani kararı almasında, Kovid-19 pandemisinin DSÖ tarafından yönetilme biçimine duyulan derin memnuniyetsizlik başat rol oynuyor. Finansal katkıların durdurulması ve gelecekteki iş birliğinin sınırlandırılacağına dair net işaretler, bu durumu pekiştiriyor.
Bu ayrılığın temelleri, yeni tip koronavirüs salgınının ilk günlerine dayanıyor. ABD'li yetkililer, DSÖ'nün yetersiz kaldığına ve taraflı davrandığına dair endişelerini defalarca dile getirmişti. Bu eleştiriler, ayrılma niyetinin resmi olarak bildirilmesiyle sonuçlandı ve süreç artık kesin bir noktaya ulaştı. Özellikle küresel çapta koordineli çabaların hayati önem taşıdığı bu dönemde, bu adımın yankıları oldukça geniş olacak. Zira ABD, 70 yılı aşkın bir süredir DSÖ'nün operasyonel kapasitesinin temel direklerinden biri ve küresel sağlık girişimlerinin önemli bir destekçisiydi.
Bu kopuş, ABD'nin uluslararası sağlık kurumlarına yönelik dış politikasında radikal bir dönüşümü simgeliyor. Yönetimin gerekçesi ise DSÖ'nün 21. yüzyılın sağlık sorunlarıyla etkin bir şekilde başa çıkabilmesi için köklü reformlara ihtiyacı olduğu yönündeki inancı. Fon kesintisi ve üyelikten çekilme ile ABD, kendi sağlık gündemini, muhtemelen çok taraflı çerçevelerin dışında da olsa, takip etme niyetini ortaya koymuş oluyor. Bu durum uluslararası camiada da dikkatle izleniyor. Birçok sağlık uzmanı ve lider, küresel sağlık güvenliği ve gelecekteki salgınlara karşı kolektif mücadele kapasitesi üzerindeki potansiyel etkileri konusunda endişelerini dile getiriyor.
ABD gibi büyük bir finansal ve siyasi gücün DSÖ'den ayrılması, ciddi zorlukları beraberinde getirecektir. Örgüt, hastalık takibi, aşı geliştirme ve insani yardım gibi hayati çalışmalarını finanse etmek için üye devletlerin katkılarına büyük ölçüde bağımlı. ABD'nin finansal desteğinin kesilmesi ve geniş teknik uzmanlığının kaybı, DSÖ'nün görevini yerine getirme kapasitesini şüphesiz zedeleyecektir. Dahası, böylesine bir ayrılığın sembolik etkisi de küçümsenemez; diğer ülkeleri de çok taraflı sağlık kuruluşlarıyla olan bağlarını sorgulamaya teşvik edebilir.
Önümüzdeki döneme bakıldığında, küresel sağlık manzarası belirsiz bir gelecekle karşı karşıya. ABD, küresel sağlık sorunlarıyla bağımsız olarak ilgileneceği taahhüdünü sürdürse de, giderek daha iç içe geçmiş sağlık tehditleriyle dolu bir dünyada böyle bir yaklaşımın ne kadar etkili olacağı henüz bilinmiyor. Ayrılığın eleştirmenleri, küresel sağlık sorunlarına parçalı bir yaklaşımın, birleşik ve iş birlikçi bir yaklaşımdan doğası gereği daha az etkili olduğunu savunuyor. Önümüzdeki aylar ve yıllar, bu devasa kararın dünyanın kamu sağlığını sayısız tehdide karşı koruma kolektif yeteneği üzerindeki tam etkisini muhtemelen ortaya koyacaktır. ABD'nin DSÖ'den çekilmesiyle oluşan boşluk, ulusal çıkarlar ile daha sağlıklı bir gezegeni güvence altına alma zorunluluğu arasındaki hassas dengeyi acı bir şekilde hatırlatıyor.