Küresel ölçekte, milyarderlerin toplam servetinin rekor seviyelere ulaşmasıyla, sıradan vatandaşların ekonomik zorluklarla boğuştuğu keskin bir ikilem ortaya çıktı. Oxfam adlı yardım kuruluşunun yeni ve kapsamlı bir araştırması, bu giderek büyüyen uçurumu gözler önüne serdi. Araştırmaya göre, en zengin bireylerin net serveti 2020'den bu yana dudak uçuklatan %81'lik bir artışla 8,2 trilyon doları aştı. Oxfam'ın vurguladığı gibi, bu miktar küresel yoksulluğu tam 26 kez ortadan kaldırmaya yetecek kadar büyük.
Özellikle son yıl, ultra zenginler için oldukça bereketli geçti ve milyarderlerin servet biriktirmesi açısından rekor bir yıl yaşandı. Bir milyar dolardan fazla servete sahip kişi sayısı ilk kez 3.000'i aştı. Özel servetin bu katlanarak artışı, son yıllarda yoğunlaşan yoksulluk ve açlıkla mücadeledeki küresel çabaların durağanlaşması veya gerilemesiyle keskin bir tezat oluşturuyor.
Oxfam raporuna göre, bu endişe verici eşitsizlik sadece piyasa güçlerinin bir sonucu değil, doğrudan hükümet politikalarının bir ürünü. Kuruluş, dünya genelindeki hükümetlerin giderek artan bir şekilde varlıklıların çıkarlarını önceliklendirdiğini savunuyor. Raporun ortak yazarlarından Max Lawson, bu durumu "özgürlüğü değil, serveti savunmak" ve "zenginlerin kuralını" sürdürmek için alınan bilinçli bir karar olarak nitelendiriyor. Zenginlere yönelik bu sözde boyun eğme, eğitim ve sağlık gibi hayati kamu hizmetlerine yönelik kemer sıkma politikalarının uygulanması, şirketlerin ise önemli vergi muafiyetlerinden yararlanması gibi çeşitli biçimlerde kendini gösteriyor.
Bu algılanan ayrıcalık, geniş çaplı bir kamu öfkesine yol açarak kıtalararası protesto dalgalarını körükledi. Afrika'dan Asya'ya ve Latin Amerika'ya kadar vatandaşlar, artan pahalılık, yaygın yolsuzluk, sıkı kemer sıkma önlemleri ve kronikleşen işsizlik konusundaki memnuniyetsizliklerini dile getiriyor. Ancak bu toplumsal hoşnutsuzluk gösterileri, ya kayıtsız bir sessizlikle ya da daha vahim vakalarda yetkililer tarafından "sert bir şekilde bastırılıyor."
Kenya'da, örneğin, geçtiğimiz yıl ve 2024 boyunca önemli halk tepkileri yaşandı. Nairobi'deki Mathare gecekondu mahallesinden konuşan sosyal aktivist Wanjira Wanjiru, pek çok kişinin yaşadığı gerçeği özetliyor: Artan yaşam maliyeti temel ihtiyaçları karşılanamaz hale getirmiş durumda. Bu bölgelerden yükselen anlatı, siyasi nüfuzun mali güçle ayrılmaz bir şekilde bağlantılı olduğu oligarşik bir sisteme doğru endişe verici bir kaymayı işaret ediyor. Lawson, zenginlerin "dünya genelinde siyasi olarak zenginleştiklerini" ve toplumsal ve ekonomik manzaraları şekillendirme yeteneklerinin "giderek aşikar hale geldiğini" gözlemliyor. Eskiden bu tür bir nüfuz daha incelikli bir şekilde kullanılırken, şimdi "para ve siyaset arasındaki bu tür bir evlilik" giderek "daha ve daha pervasız" hale geliyor.
Bu eğilimin sonuçları derindir. Kamu güveni aşınırken ve sahip olanlarla olmayanlar arasındaki uçurum genişlerken, toplumsal huzursuzluk potansiyeli büyük bir tehdit oluşturuyor. Hükümetler muhalefeti bastırıyor gibi görünse de, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki genç aktivistlerden gelen direniş belirtileri de mevcut. Bu gençler, kaynakların daha adil dağıtımını ve seçkin bir azınlığa değil, geniş halk kitlesine hizmet eden bir yönetim yapısını talep ederek, siyasi arenada zenginlerin yaygın etkisine meydan okuyor. Oxfam raporu, uçurumun geri döndürülemez bir şekilde kapanmasından önce küresel ekonomik önceliklerin temelden yeniden değerlendirilmesi için bir uyarı çağrısı niteliği taşıyor.