Lefkoşa – Brezilya’nın Belém kentinde sona eren COP30 iklim zirvesinin tozu henüz dağılmamışken, Kıbrıs, Avrupa Birliği’nin yeşil gündemini şekillendirmede kilit bir aktör olarak öne çıktı. Tarım Bakanı Maria Panayiotou’nun temsil ettiği ada ülkesi, AB blokunun hırs ve kırılgan devletlerle dayanışma vurgusu yaparak küresel iklim diplomasisinin çetrefilli sularında ilerlediği müzakerelerde etkin bir rol üstlendi. Zirveden çıkan sonuçlar, Avrupa’nın beklentilerinin tam karşılığını vermese de, önümüzdeki dönem AB politikalarını derinden etkileyecek. Kıbrıs ise 2026’da üstleneceği AB Dönem Başkanlığı’na hazırlanırken, bu süreci yönlendirmeye yardımcı olacak.
Brezilya’nın ev sahipliğindeki konferans, küresel siyasetteki derin ayrışmalar arasında uluslararası işbirliğinin nabzını ölçen kritik bir barometre işlevi gördü. İklim değişikliğiyle mücadelede öncü konumunu korumak, AB için tartışmasız bir öncelikti. Kıbrıs, küçük bir üye devlet olmasına rağmen, stratejik önemi yüksek bir perspektiften sürece dahil oldu. Bu katılım, İrlanda ile paylaşacağı yakın dönem başkanlığının gölgesinde şekillendi. Söz konusu gelecek sorumluluk, diplomatik çabalarına ağırlık katarak, Kıbrıs’ın katkı sunan bir üye olmanın yanı sıra, zorlu bir liderlik rolüne hazırlandığını da gösterdi.
Müzakerelerin odağında, Brezilya Dönem Başkanlığı’nın sunduğu “Mutirão Kararı” vardı. Bu kapsamlı politika paketi, iklim eylemini küresel ticaret çerçeveleriyle iç içe geçirmeyi, dayanıklılık için finansal akışları önceliklendirmeyi ve kayıp ve zararları ele almayı hedefliyordu. Kıbrıs’ın da katkılarıyla AB, katı hedefler ve uyumlu bir uygulama için mücadele etti. Ancak nihai anlaşma, kaçınılmaz bir uzlaşının ürünü olarak şekillendi. Fosil yakıtlardan aşamalı çıkış gerekliliği teyit edildi ve uyum için finansman mekanizmaları güçlendirildi; fakat bağlayıcı ve somut takvimler pakette yer almadı. Bu durum, hırs ile uygulanabilir eylem arasında bir boşluk bıraktı.
Bakan Panayiotou, sonuçlara dair açık sözlü bir değerlendirme yaptı. Pazar günü yaptığı açıklamada, “Alınan nihai karar paketi, AB olarak istediğimiz hırs düzeyine ulaşmadı” ifadelerini kullandı. Ancak önemli bir diplomatik başarıya da dikkat çekti: “Çıkmazın önüne geçildi.” Panayiotou, daha geniş bir sembolik zaferin altını ise şu sözlerle çizdi: “Mesaj nettir: çok taraflı sistem, zor koşullar altında dahi yaşıyor ve işlevsel.”
COP30 kararlarının AB için etkileri oldukça geniş kapsamlı. Bu kararlar, AB’nin 2035 iklim hedefi etrafındaki hararetli tartışmalara doğrudan yön verecek, bir sonraki Çok Yıllı Mali Çerçeve’nin yapısını etkileyecek ve Birliğin dış iklim diplomasisini yeniden ayarlayacak. Kıbrıs için ise zirvenin sonu, kritik bir hazırlık evresinin başlangıcı anlamına geliyor. Yakın gelecekteki dönem başkanı olarak, bu küresel taahhütleri işlevsel AB mevzuatına dönüştürmenin karmaşık sürecini yönetmek ve siyasi-ekonomik olarak bölücü bir konuda blok dayanışmasını sağlamakla görevlendirilecek.
Dolayısıyla, ileriye dönük yol haritası birçoklarının savunduğu netlikten yoksun olsa da, Kıbrıs bu yolu açık tutma taahhüdünü pekiştirdi. COP30’daki rolü, katılımcılıktan, AB’nin iklim hırsının yaklaşan mütevelliliğine evriliyor. Konseyin başında geçireceği süreçte, birlik içindeki uyumu muhafaza etmek ve ilerlemeyi sürdürmek için diplomatik becerisini sınayacak bir sorumluluk bu.