İsviçre'nin dingin Alplerinde, Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) olağanüstü atmosferi, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa Birliği (AB) arasındaki giderek tırmanan ticaret gerilimleriyle sarsıldı. ABD Başkanı Donald Trump'ın, Danimarka'ya bağlı Grönland'ı satın alma yönündeki cüretkar teklifi, adeta yangına körükle gitti. İki tarafın da misilleme gümrük vergileri uygulama potansiyeli, küresel finans piyasalarında deprem etkisi yaratarak hisse senetlerinde önemli düşüşlere ve "güvenli liman" varlıklarına olan talebin fırlamasına neden oldu.
Tartışma, Trump'ın Grönland'ı satın alma konusundaki ısrarını yinelemesiyle patlak verdi. Bu hamle, Danimarka ve Grönland tarafından kesin bir dille reddedildi. Ancak jeopolitik sonuçlar, toprak anlaşmazlığının çok ötesine geçti. Trump, eğer bir anlaşma sağlanamazsa Avrupalı ülkelere ciddi gümrük vergileri uygulama tehdidinde bulundu. Bu durum, Brüksel'i güçlü bir savunma pozisyonu almaya itti. Kaynaklar, AB'nin yaklaşık 93 milyar Avroluk Amerikan malını hedef alabilecek misilleme önlemleri üzerinde durduğunu gösteriyor. Bu karşılıklı ekonomik meydan okuma, zaten kırılgan olan küresel ticaret ilişkileri üzerine kara bir bulut gibi çöktü.
Yangına tuz biber eken bir gelişmeyse, Avrupa Parlamentosu'nun, Temmuz ayında tamamlanan ve ABD ile daha önce üzerinde anlaşmaya varılan ticaret anlaşmasının onayını askıya almaya hazırlandığı yönündeki haberler. Strazburg'dan duyurulan bu parlamenter hamle, transatlantik anlaşmazlığın retorikten somut politika adımlarına doğru kaydığını ve önemli bir tırmanışa işaret ettiğini gösteriyor. Dünya liderleri, finans bakanları ve iş dünyası devlerinin Davos'ta bir araya geldiği bu dönemde yaşanan gelişmeler, durumun vahametini gözler önüne seriyor.
Piyasalar, bu durumdan nasibini aldı. Zaten bir miktar kırılganlık sergileyen borsalar, keskin düşüşlerle tepki verdi. Wall Street'te büyük endeksler, Ekim ayından bu yana en kötü performanslarını sergilerken, Dow Jones Industrial Average, S&P 500 ve Nasdaq Composite ciddi düşüşler yaşadı. Avrupa piyasaları da bu negatif havayı yansıttı; Londra'nın FTSE 100 ve Frankfurt'un DAX endeksleri, yatırımcıların yaygın endişesini yansıtarak ikinci gününde de düşüşle kapandı.
Buna karşın, altının ons fiyatı belirgin bir yükseliş göstererek 4.700 ve ardından 4.800 dolar seviyelerini aştı. Değerli metalin bu yükselişi, küresel belirsizliğin arttığının klasik bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Yatırımcılar, ekonomik ve jeopolitik istikrarsızlık ortamında güvenli liman olarak görülen varlıklara yöneliyor. ABD doları da ana para birimleri sepeti karşısında zayıflayarak, piyasa katılımcıları arasındaki riskten kaçış eğilimini pekiştirdi.
deVere Group CEO'su Nigel Green, "Davos'un koordinasyon ve güven üzerine olması beklenir, ancak Trump, büyük bir toprak anlaşmazlığını küresel ticaret konuşmasının merkezine oturtmuş bir şekilde gelecek" diyerek mevcut ruh halini özetledi. Yeşilada'nın basit bir mesele olmadığını, jeopolitika, güvenlik ve ekonomik kaldıraç arasındaki fay hattı üzerinde yer aldığını ve bu durumun dünya liderlerinin görmezden gelmesini imkansız hale getirdiğini vurguladı. Trump'ın Grönland ilgisinin ardındaki gerekçeler ise, özellikle Kuzey Kutbu bölgesinde Çin ve Rusya'nın stratejik emellerinin artması göz önüne alındığında, ABD güvenliği açısından hayati önemi vurgulanarak stratejik bir zorunluluk olarak ifade edildi.
Bu tırmanan ticaret sürtüşmesinin sonuçları, anlık piyasa dalgalanmalarının çok ötesine uzanıyor. Daha önceki ticaret anlaşmazlıklarıyla zaten gerilmiş olan transatlantik ilişkiler, şimdi toprak hırsı ve ulusal güvenlik endişelerinin bu karmaşaya dahil olmasıyla yeniden şekilleniyor. Bu kadar güçlü bir diplomatik ve ekonomik manevranın oluşturduğu emsal, uluslararası işbirliği ve küresel ticaret sisteminin istikrarı açısından kalıcı sonuçlar doğurabilir. Davos'taki görüşmeler devam ederken, tam ölçekli bir ticaret savaşının hayaleti daha da büyüyor ve yatırımcılar ile politika yapıcıları küresel ekonomik refah üzerindeki potansiyel sonuçları düşünmeye sevk ediyor.