Lingua-News Cyprus

Language Learning Through Current Events

Sunday, January 18, 2026
C1 Advanced ⚡ Cached
← Back to Headlines

İran'da Kaynayan Kazan: Ekonomik Krizden Rejime Meydan Okumaya

İran'da, başlangıçta ekonomik daralma ve para birimi değer kaybının tetiklediği geniş çaplı gösteriler, rejimi derinden sarsan bir meydan okumaya dönüştü. Hükümetin sert ve sistematik baskısı altında ülke, sekizinci gününe giren internet ve telekomünikasyon karartmasıyla birlikte, artan çatışmanın insani bedelini giderek daha derinden hissediyor. Güvenlik güçlerinin, göstericilere karşı pellet ve gerçek mermi kullandığına dair iddialar, yaralılar arasında gözaltı korkusuyla tıbbi yardım almaktan çekinenlerin varlığıyla birleşince, endişe verici bir tablo ortaya çıkıyor.

28 Aralık'ta başlayan mevcut protesto dalgası, uzun süredir demlenen halk hoşnutsuzluğunun önemli bir zirvesi. İlk şikayetler fahiş enflasyon ve İran riyalinin ürkütücü değer kaybı üzerine yoğunlaşsa da, gösteriler hızla dini yönetime açık bir reddiyeye evrildi; göstericiler, Yüksek Lider Ali Hamaney'in istifasını cesurca talep ediyor. Ekonomik zorlukların ötesine geçerek yönetimin meşruiyetini sorgulayan bu geniş tabanlı muhalefet, Tahran tarafından varoluşsal bir tehdit olarak algılanıyor ve bu da sert bir müdahale gerekliliğini ortaya koyuyor.

Yükselen isyanları kontrol altına almak ve iletişim hatlarını kesmek amacıyla İranlı yetkililer benzeri görülmemiş bir dijital abluk uyguladı. Sekiz gündür devam eden internet kesintisi, halkı etkili bir şekilde izole etti ve hem yerel hem de uluslararası gözlemcilerin krizin tam boyutunu anlamasını ciddi şekilde engelledi. Ülke içinden gelen, doğrulanması zor ve seyrek de olsa raporlar, vahim bir şiddet tablosu çiziyor. İnsan hakları örgütleri, ölü sayısını 2.500 ila 2.600 protestocu arasında gösterirken, bu rakam resmi İran hükümet rakamlarıyla keskin bir tezat oluşturuyor; hükümet, yaklaşık 100 güvenlik personelinin öldüğünü belirtiyor. Yaralıların anlatımları arasında yedi pellet mermisiyle vurulan bir gösterici ve iki bacağından gerçek mermiyle yaralanan, yaşı 12-13 civarında olduğu düşünülen genç bir çocuğun hikayesi yer alıyor. Korku atmosferi o kadar yoğun ki, yaralıların çoğu hastane ve kliniklerden aktif olarak kaçınıyor, bu da yaralarını ağırlaştırıyor ve acılarını uzatıyor.

Durumu daha da karmaşıklaştıran bir diğer unsur ise, İran güvenlik aygıtının bazı kesimlerinin gösterilerin şiddetle bastırılmasına katılmaktan çekindiğine dair iddialar. Bu iç sürtüşme, doğrulanırsa rejimin uygulama kapasitesindeki çatlaklara işaret edebilir. Dahası, hükümet protestoları sürekli olarak dış müdahalenin organize ettiği "isyancılık" olarak nitelendiriyor ve bu da huzursuzluğa yol açan iç şikayetleri meşruiyetten düşürme çabası olarak görülüyor.

Uluslararası toplum gelişmeleri yakından takip ederken, sürgündeki muhalif lider Reza Pehlevi, İran'ın son Şah'ının oğlu, güçlü bir dış müdahale çağrısında bulunuyor. Pehlevi, Devrim Muhafızları'na ve komuta altyapısına yönelik hedefli yaptırımlar, ekonomik baskı, İranlı diplomatların sınır dışı edilmesi ve hükümetin dijital ablukunu aşmak için Starlink gibi uydu internet yeteneklerinin sağlanması çağrısında bulundu. Washington'da Beyaz Saray, Perşembe günü yaptığı açıklamada, kan dökülmesinin devam etmesi halinde Tahran'ı "ağır sonuçlarla" uyararak, "tüm seçeneklerin masada olduğunu" açıkça belirtti. Aynı zamanda, bölgedeki ABD müttefikleri Suudi Arabistan ve Katar'ın da gerilimi azaltmayı ve doğrudan Amerikan askeri müdahalesi olasılığını hafifletmeyi amaçlayan diplomatik girişimlerde bulunduğu bildiriliyor. Bu diplomatik çalkantı, İsrail istihbarat başkanı David Barnéa ile İsrail askeri yetkilileri arasındaki üst düzey görüşmeleri de içeriyor, bu da İran'ın iç çalkantısının bölgesel güvenlik sonuçlarını vurguluyor. Hükümetin baskısının acil etkisi sokak protestolarında belirgin bir azalmaya yol açmış olsa da, altta yatan hoşnutsuzluk hissedilirliğini koruyor ve bu acımasız baskının uzun vadeli sonuçları, devam eden dijital izolasyonla birlikte henüz tam olarak ortaya çıkmadı.

← Back to Headlines