Η εικόνα που σκιαγραφούν οι πιο πρόσφατες αναλύσεις για την παγκόσμια οικονομία είναι ανησυχητική, ειδικά για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ένα σημαντικό κομμάτι αυτών των εθνών βρίσκεται σε δυσχερέστερη οικονομική θέση από ό,τι πριν την πανδημία του COVID-19, με την παγκόσμια ανάπτυξη να αποδεικνύεται ανεπαρκής για τη μείωση της φτώχειας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι ένα αισθητό τέταρτο αυτών των χωρών κατέγραψε συρρίκνωση του μέσου εισοδήματος μεταξύ 2019 και 2025, μια περίοδο που σημαδεύτηκε από μια αλυσιδωτή αντίδραση αρνητικών οικονομικών σοκ. Η υποσαχάρια Αφρική, ειδικότερα, επωμίζεται δυσανάλογο βάρος, με χώρες όπως η Μποτσουάνα, η Ναμίμπια, η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Τσαντ, η Μοζαμβίκη, η Νότια Αφρική και η Νιγηρία να αντιμετωπίζουν παρατεταμένες δυσκολίες στην ανάκαμψη.
Η γενική τάση της παγκόσμιας οικονομικής απόδοσης είναι επιβράδυνση. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η ανάπτυξη στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες αναμένεται να μειωθεί από ένα προβλεπόμενο 4,2% το 2025 σε 4% το 2026. Αυτός ο χλιαρός ρυθμός απέχει πολύ από αυτό που απαιτείται για να ανασύρει πληθυσμούς από την ακραία φτώχεια και να δημιουργήσει επαρκείς ευκαιρίες απασχόλησης. Ενώ η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να επεκταθεί κατά ένα μέτριο 2,7% το 2025, ο ρυθμός αυτός αναμένεται να μειωθεί ελαφρώς στο 2,6% το 2026, πριν από μια πιθανή επιστροφή στο 2,7% το 2027, μια πορεία που προσφέρει ελάχιστη άμεση ανακούφιση στις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Σε πλήρη αντίθεση με τα επικρατούντα οικονομικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν πολλά αναπτυσσόμενα έθνη, η Κίνα ανακοίνωσε ένα ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος για ολόκληρο το έτος 2025, φτάνοντας τα εντυπωσιακά 1,189 τρισεκατομμύρια δολάρια. Αυτή η ισχυρή επίδοση, που τροφοδοτείται από την αύξηση των εξαγωγών κατά 6,6% σε ετήσια βάση τον Δεκέμβριο του 2025 – ξεπερνώντας κατά πολύ τις προσδοκίες των οικονομολόγων – και μια αντίστοιχη αύξηση των εισαγωγών κατά 5,7%, υπογραμμίζει τον ισχυρό ρόλο της Κίνας στο παγκόσμιο εμπόριο. Αυτή η στρατηγική που βασίζεται στις εξαγωγές είναι ένας σκόπιμος ελιγμός του Πεκίνου για να αντισταθμίσει τις εξουθενωτικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης ύφεσης στην αγορά ακινήτων και της καταπιεσμένης εγχώριας καταναλωτικής ζήτησης.
Ωστόσο, αυτή η οικονομική απόκλιση δεν είναι χωρίς γεωπολιτικές επιπτώσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες αναμένεται να δουν ανάπτυξη 2,1% το 2025 και 2,2% το 2026, μαζί με την ευρωζώνη που αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 0,9% το 2025 και 1,2% το 2026, βλέπουν όλο και περισσότερο την παραγωγική ικανότητα της Κίνας με ανησυχία. Πολιτικές, πιθανώς συμπεριλαμβανομένων δασμών, εξετάζονται υπό μια υποθετική διοίκηση Τραμπ με στόχο τον περιορισμό της εξαγωγικής κυριαρχίας της Κίνας. Ως απάντηση, κινεζικές εταιρείες αναζητούν προληπτικά να διευρύνουν τους εξαγωγικούς τους προορισμούς, διαφοροποιώντας σε αγορές σε όλη τη Νοτιοανατολική Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Αυτή η στρατηγική στροφή είναι μια άμεση προσπάθεια άμβλυνσης του αντικτύπου πιθανών εμπορικών περιορισμών από τις μεγάλες δυτικές οικονομίες και διασφάλισης εναλλακτικών οδών για τα προϊόντα τους.
Η θεμελιώδης διαβεβαίωση από τις κινεζικές τελωνειακές αρχές, όπως διατυπώθηκε από τον Υφυπουργό Wang Jun, παραμένει ότι «τα θεμελιώδη στοιχεία για το εξωτερικό εμπόριο της Κίνας παραμένουν ισχυρά». Παρόλα αυτά, το διευρυνόμενο εμπορικό πλεόνασμα και η στρατηγική διαφοροποίηση από κινεζικές εταιρείες εγείρουν εύλογα ερωτήματα σχετικά με την παγκόσμια εμπορική ισορροπία και την πιθανότητα υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας να διαστρεβλώσει τις διεθνείς αγορές. Για τις οικονομίες που ήδη αγωνίζονται να ανακτήσουν τη θέση τους μετά την πανδημία, οι μεταβαλλόμενες τάσεις του παγκόσμιου εμπορίου, σε συνδυασμό με εσωτερικές ευπάθειες, παρουσιάζουν ένα περίπλοκο και δύσκολο μέλλον για τα επόμενα χρόνια. Ο αντίκτυπος αυτών των τάσεων στα παγκόσμια επίπεδα φτώχειας και στη δημιουργία της τόσο αναγκαίας απασχόλησης στις αναπτυσσόμενες χώρες παραμένει πρωταρχικό μέλημα για τους διεθνείς θεσμούς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.