**Καράκας, Βενεζουέλα – 7 Ιανουαρίου 2024** – Η Βενεζουέλα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας δραματικής γεωπολιτικής αναταραχής. Η αιφνιδιαστική απομάκρυνση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις στις 3 Ιανουαρίου, σηματοδοτεί μια νέα, αχαρτογράφητη σελίδα για τη χώρα. Η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροδρίγκεζ ορκίστηκε ως υπηρεσιακή επικεφαλής του κράτους, κληρονομώντας μια εθνική κληρονομιά βαριά πληγωμένη από βαθιά πολιτική αστάθεια και οικονομική καταστροφή. Η σπινθηροβόλα επέμβαση των ΗΠΑ, που φέρεται να οδήγησε τον Μαδούρο στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει αδιευκρίνιστες ποινικές κατηγορίες, αποτελεί μια σημαντική κλιμάκωση της μακροχρόνιας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Παράλληλα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε φιλόδοξα σχέδια για τα τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, μια κίνηση που έχει προκαλέσει κύματα ελπίδας αλλά και συναγερμού σε ολόκληρη την περιοχή και τον κόσμο.
Στο άμεσο μετεμφυλιακό σκηνικό, η αφήγηση του καθεστώτος της Βενεζουέλας υπήρξε προσεκτικά ενορχηστρωμένη. Η Ντέλσι Ροδρίγκεζ, από το Καράκας, κήρυξε "νέα εποχή" και "άνοιγμα" της χώρας, ανακοινώνοντας την απελευθέρωση ενός αριθμού πολιτικών κρατουμένων. "Το μήνυμα είναι σαφές: είναι μια Βενεζουέλα που ανοίγεται σε μια νέα πολιτική στιγμή, επιτρέποντας την κατανόηση παρά τις αποκλίσεις και την ιδεολογική πολιτική ποικιλομορφία," δήλωσε. Ωστόσο, η ΜΚΟ Foro Penal, που παρακολουθεί τις πολιτικές κρατήσεις, εκτιμά ότι σχεδόν χίλια άτομα παραμένουν υπό κράτηση. Ο ισχυρισμός του καθεστώτος για ευρεία αμνηστία αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από τους υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίοι επισημαίνουν τη συνεχιζόμενη παρουσία ισχυρών προσώπων, όπως ο υπουργός Εσωτερικών Ντιόςντο Καμπέγιο, ο οποίος επιβλέπει τον κρατικό κατασταλτικό μηχανισμό. Η κράτηση και επακόλουθη απελευθέρωση δεκαπέντε εφήβων στη Βαρκελώνη της Βενεζουέλας, για δήθεν "εορτασμό" της σύλληψης του Μαδούρο, υπογραμμίζει την πανταχού παρούσα ατμόσφαιρα φόβου και ελέγχου που επικρατεί.
Οι δηλώσεις του προέδρου Τραμπ σχετικά με τον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας είναι εξίσου σημαντικές. Έχει ενθαρρύνει ρητά τις πετρελαϊκές εταιρείες να επαναλάβουν τις εργασίες τους, οραματιζόμενος μια δραματική αναβίωση της παραγωγής. "Θα εξορύξουμε ποσότητες πετρελαίου που λίγοι έχουν δει," δήλωσε ο Τραμπ. Αυτή η φιλοδοξία υποστηρίζεται από προβλέψεις ότι η παραγωγή της Βενεζουέλας, η οποία υποχώρησε σε ένα κλάσμα της κορυφής των 3,5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως της δεκαετίας του 1990, θα μπορούσε να δει σημαντική ανάπτυξη, φτάνοντας δυνητικά επιπλέον 1,58 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2050. Ωστόσο, αυτή η προοπτική είναι γεμάτη περιβαλλοντικούς κινδύνους. Η ClimatePartner, μια εταιρεία λογιστικής άνθρακα, έχει αναλύσει ότι η εκμετάλλευση αυτών των αποθεμάτων θα μπορούσε να καταναλώσει ένα σημαντικό μέρος του εναπομείναντος παγκόσμιου προϋπολογισμού άνθρακα που απαιτείται για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης σε 1,5 βαθμό Κελσίου, επιδεινώνοντας την κλιματική κρίση. Επιπλέον, οι πετρελαϊκές υποδομές της Βενεζουέλας περιγράφονται ως κρίσιμα ερειπωμένες, απαιτώντας ενεργοβόρες διαδικασίες εξόρυξης για το βαρύ, θειούχο αργό πετρέλαιό της.
Οι δονήσεις της αναταραχής στη Βενεζουέλα έχουν επεκταθεί στους γείτονές της, ιδίως στην Κολομβία. Σε μια εξέλιξη που αντικατοπτρίζει τις εντάσεις γύρω από τον Μαδούρο, ο πρόεδρος Τραμπ κατηγόρησε δημόσια τον αριστερό πρόεδρο της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, για εμπορία ναρκωτικών και δεν δίστασε να απειλήσει με στρατιωτική δράση. Αυτή η πολεμοχαρής ρητορική, που θυμίζει παλαιότερες αντιπαραθέσεις, ακολούθησε τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των δύο ηγετών, υποδηλώνοντας μια πιθανή, αν και εύθραυστη, αποκλιμάκωση. Πολιτικοί αναλυτές, όπως η Σάντρα Μπόρντα από το Πανεπιστήμιο των Άνδεων, σημειώνουν ότι ενώ η εκλογική νίκη του Πέτρο το 2022 παραμένει αδιαμφισβήτητη, σε αντίθεση με τις αμφισβητούμενες εντολές του Μαδούρο, βαθιές ιδεολογικές διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ του ιδίου και του Τραμπ. Οι τελικοί στόχοι των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα παραμένουν αδιαφανείς, με πιθανότητα για στενά εστιασμένη συνεργασία ή ευρύτερη αντίσταση, ανάλογα με το εύρος των απαιτήσεών τους.
Η άμεση προοπτική για τη Βενεζουέλα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επαναπροσδιορισμό των ισορροπιών δυνάμεων στο εσωτερικό της και την ακριβή φύση των απαιτήσεων των ΗΠΑ. Τα βαθιά ριζωμένα δίκτυα ένοπλων ομάδων και παράνομων οικονομιών που στήριξαν το καθεστώς Μαδούρο παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άθικτα. Ως εκ τούτου, είναι πρόωρο να χαιρετιστεί η εμφάνιση μιας σταθερής ισορροπίας. Η επέμβαση των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την φιλόδοξη ενεργειακή της ατζέντα, επιφέρει σημαντικές συνέπειες για τη Βενεζουέλα, τους γείτονές της και ολόκληρο το ημισφαίριο, χαράσσοντας δυνητικά μια πορεία προς ανανεωμένη σταθερότητα ή περαιτέρω περιφερειακή αστάθεια και περιβαλλοντική καταστροφή.