Η αίσθηση οικονομικής δυσπραγίας είναι πλέον αισθητή στην πανεπιστημιακή κοινότητα της Κύπρου, εκφραζόμενη με έντονες διεκδικήσεις για αυξημένη κρατική αρωγή. Το ζήτημα της δημόσιας ευθύνης για τα έξοδα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει πυροδοτήσει έναν έντονο διάλογο, αναδεικνύοντας την λεπτή γραμμή μεταξύ δίκαιων αιτημάτων και μιας δυνητικά υπερβολικής αντίληψης περί «δικαιωμάτων».
Οι φοιτητές εκφράζουν βαθιά ανησυχία για το «αφόρητο κόστος» της φοιτητικής ζωής, επισημαίνοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους. Οι προτάσεις τους, όπως η μείωση ενοικίων και η αύξηση των φοιτητικών επιδομάτων, με έμφαση στην επαναφορά κονδυλίων για την κοινωνική πρόνοια, είναι εύλογες. Η παρούσα κατάσταση, όμως, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με παλαιότερες δημοσιονομικές αποφάσεις. Η περικοπή 28 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό στήριξης των φοιτητών το 2013, ως απόρροια της οικονομικής κρίσης, έχει αφήσει το στίγμα της. Η διεκδίκηση της επιστροφής τουλάχιστον του μισού αυτού ποσού, με το σκεπτικό ότι είναι επιτακτική ανάγκη για όσους χρήζουν βοήθειας, είναι μια βάσιμη θέση.
Η άνοδος του κόστους ζωής, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα, επιδεινώνει την πίεση. Το ενοίκιο ενός απλού στούντιο μπορεί να φτάνει τα 500 ευρώ, ποσό δυσβάσταχτο όταν οι επιλογές στέγασης είναι περιορισμένες. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, με 207 εστίες για 7.000 φοιτητές, οδηγεί πολλούς στην αναζήτηση ιδιωτικής στέγης. Ένας φοιτητής εκτιμά μηνιαία έξοδα διαβίωσης, χωρίς τα ακαδημαϊκά υλικά, στα 1.200 ευρώ – ένα δίλημμα που φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα: «σπουδές ή επιβίωση;».
Η αύξηση των κονδυλίων του Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, από 500.000 σε 2,5 εκατομμύρια ευρώ, έχει προκαλέσει ερωτήματα. Υπάρχουν ανησυχίες ότι ο Φορέας υποκαθιστά ελλείψεις της δημόσιας πολιτικής, αντί να αντιμετωπίζονται οι κοινωνικές ανάγκες μέσω ευρύτερων κυβερνητικών πρωτοβουλιών.
Στο κάδρο μπαίνουν και οι πολιτικοί παράγοντες, με την άποψη ότι ορισμένες πλευρές καλλιεργούν την αίσθηση του «δικαιώματος» ότι η κύρια αποστολή του κράτους είναι να απαλύνει ατομικές δυσκολίες. Αυτή η προσέγγιση κινδυνεύει να δημιουργήσει χάσμα μεταξύ των δημοσιονομικών πραγματικοτήτων και των απαιτήσεων. Ο διάλογος, λοιπόν, ξεπερνά τα οικονομικά αιτήματα, αγγίζοντας τη σχέση κράτους-πολίτη και την παροχή εκπαίδευσης σε εποχή οικονομικής αστάθειας. Η λύση απαιτεί μια λεπτή ισορροπία μεταξύ άμεσων αναγκών και μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής βιωσιμότητας.