**Μπελέμ, Βραζιλία** – Η ατμόσφαιρα στο Μπελέμ, όπου συγκεντρώνονται οι σύνεδροι για την COP30, είναι αποπνέει μια αίσθηση συγκρατημένης προσδοκίας, μια ξεκάθαρη αντίθεση με τις φιλόδοξες διακηρύξεις προηγούμενων ετών. Η παγκόσμια συναίνεση για μια ριζική μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, δέσμευση που εδραιώθηκε στην COP28 πριν από δύο χρόνια, φαίνεται να βρίσκεται υπό σημαντική αναπροσαρμογή. Αυτή η στροφή αποδίδεται κατά κύριο λόγο στις αυξανόμενες ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφαινόμενη συνειδητοποίηση ότι οι στόχοι για μηδενικές εκπομπές έως το 2050 αποδεικνύονται όλο και πιο ανέφικτοι.
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμφωνία του Παρισιού, μια κίνηση που πήρε σάρκα και οστά νωρίτερα φέτος, ρίχνει βαριά σκιά στις εργασίες, με αξιωματούχους της αμερικανικής διοίκησης να εκλαμβάνονται ως υπονομευτές των στόχων της συνόδου. Αυτή η αποχώρηση, σε συνδυασμό με μια ευρύτερη παγκόσμια τάση, έχει οδηγήσει σε μια αισθητή "αποδυνάμωση" των αρχικών κλιματικών στόχων. Τα εθνικά σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα, που πλέον διαμορφώνονται με ορίζοντα το 2035, συχνά παρουσιάζουν μειωμένη φιλοδοξία, σηματοδοτώντας μια απομάκρυνση από την επείγουσα, καθολική προσέγγιση στη μείωση των εκπομπών.
Η κινητήριος δύναμη πίσω από αυτή την αναπροσαρμογή είναι πολυδιάστατη. Η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για ενέργεια, η οποία έχει δει τους ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης να εκτοξεύονται στο περίπου 2% – ξεπερνώντας κατά πολύ τον μέσο όρο του 1,4% της προηγούμενης δεκαετίας – καθιστά αναγκαία τη συνεχιζόμενη, αν και διαχειριζόμενη, αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ορυκτών καυσίμων. Αυτή η πραγματιστική σκέψη επηρεάζει όλο και περισσότερο τις κυβερνητικές και εταιρικές αποφάσεις. Οι επιχειρηματικές συζητήσεις, άλλοτε επικεντρωμένες κυρίως σε δείκτες βιωσιμότητας, πλέον δίνουν προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια και την προσιτότητα, αντανακλώντας μια αυξανόμενη αντίληψη ότι η μετάβαση δεν μπορεί να επιδιωχθεί εις βάρος της άμεσης οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας.
Κατά συνέπεια, ο υπέρτατος στόχος του περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε καλά κάτω από τους 2°C, ένας αναθεωρημένος αλλά κρίσιμος στόχος, αναμένεται να κυριαρχήσει στη συζήτηση στην COP30, εκτοπίζοντας τον πιο φιλόδοξο στόχο των 1,5°C. Αυτή η προσαρμογή υπογραμμίζει την αυξανόμενη αναγνώριση ότι ο κόσμος είναι απίθανο να επιτύχει τους στόχους μηδενικών εκπομπών έως τα μέσα του αιώνα. Η αφήγηση εξελίσσεται σταδιακά από την αδιαπραγμάτευτη επιδίωξη της μείωσης των εκπομπών προς μια πιο σύνθετη προσέγγιση, που συχνά αποκαλείται "ενεργειακός πραγματισμός", η οποία ενσωματώνει την πολιτική και οικονομική ρεαλιστικότητα.
Οι επιπτώσεις αυτού του εξελισσόμενου τοπίου είναι σημαντικές. Οι προσδοκίες για απτά επιτεύγματα στην COP30 είναι, κατά συνέπεια, μετριοπαθείς, ένα συναίσθημα που αντανακλάται στην αισθητά μειωμένη παγκόσμια συμμετοχή του επιχειρηματικού κόσμου. Η έμφαση έχει μετατοπιστεί στην διασφάλιση της ανθεκτικότητας στην επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς ισχυρά και αξιόπιστα ενεργειακά συστήματα, οι μακροπρόθεσμοι στόχοι βιωσιμότητας τίθενται σε κίνδυνο. Η εποχή των "μειώσεων εκπομπών με κάθε κόστος" φαίνεται να υποχωρεί σε μια πιο γειωμένη, αν και δυνητικά πιο αργή, πορεία προς ένα μέλλον με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, μια πορεία που αντιμετωπίζει τις άμεσες πραγματικότητες της παροχής ενέργειας και τις παγκόσμιες οικονομικές επιταγές.