Η Αρκτική, αυτό το παγωμένο σύνορο του πλανήτη, έχει ξαναβρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, χάρη στην αναβίωση μιας παλιάς, αμφιλεγόμενης πρότασης: την εξαγορά της Γροιλανδίας. Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επανέφερε στο προσκήνιο την ιδέα αυτή, προκαλώντας, όπως ήταν αναμενόμενο, σθεναρές διπλωματικές απορρίψεις από τη Δανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το περιστατικό αυτό, πέρα από την όποια αίσθηση παραλόγου προκαλεί, αναδεικνύει με δραματικό τρόπο τη στρατηγική και οικονομική σημασία αυτής της αχανής, παγωμένης επικράτειας, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώνει την αυτόνομη θέση της και το αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα των κατοίκων της στην αυτοδιάθεση.
Η Γροιλανδία, ένα αυτοδιοικούμενο έθνος εντός του Βασιλείου της Δανίας, αποτελεί εδώ και καιρό αντικείμενο γεωπολιτικού ενδιαφέροντος, μια τάση που έχει ενισχυθεί δραματικά από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Καθώς οι παγετώνες υποχωρούν και νέες θαλάσσιες οδοί ανοίγονται, η στρατηγική βαρύτητα της Αρκτικής αυξάνεται, προσελκύοντας το ενδιαφέρον κρατών που επιθυμούν να εξασφαλίσουν πρόσβαση στον πλούτο των κοιτασμάτων της και να ελέγξουν ζωτικές διαδρομές. Οι προηγούμενες εκφράσεις ενδιαφέροντος του κ. Τραμπ, τις οποίες η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν είχε χαρακτηρίσει ευθέως ως «γελοίες», επανήλθαν, προκαλώντας νέες δηλώσεις αλληλεγγύης από Ευρωπαίους ηγέτες.
Η πρωθυπουργός Φρέντερικσεν τόνισε με απόλυτη σαφήνεια τη σταθερή θέση της Δανίας: «Πιστεύουμε στο διεθνές δίκαιο και στο δικαίωμα των λαών στην αυτοδιάθεση». Αυτή η αρχή αντηχεί και στα λόγια της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία υπογράμμισε: «Η συνεργασία είναι ισχυρότερη από τη σύγκρουση, το δίκαιο είναι ισχυρότερο από τη βία. Αυτές είναι αρχές που ισχύουν όχι μόνο για την Ευρωπαϊκή μας Ένωση, αλλά και για τη Γροιλανδία». Τέτοιες δηλώσεις λειτουργούν ως ένα σαφές διπλωματικό ανάχωμα απέναντι σε οποιαδήποτε μονομερή κίνηση, ενισχύοντας το υφιστάμενο διεθνές νομικό πλαίσιο που διέπει την πολιτική κατάσταση της Γροιλανδίας.
Η ιστορική παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, κυρίως μέσω της αεροπορικής βάσης Thule, προσθέτει μια επιπλέον διάσταση στην όλη συζήτηση. Μια υφιστάμενη συμφωνία επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρούν απεριόριστο αριθμό βάσεων και στρατευμάτων στη Γροιλανδία κατόπιν αιτήματος, μια πρόβλεψη που υπογραμμίζει την υφιστάμενη αμυντική σύνδεση μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, αυτή η ρύθμιση είναι διακριτή από την ολική εδαφική απόκτηση, μια ιδέα που η Κοπεγχάγη έχει απορρίψει κατηγορηματικά.
Η επανεμφάνιση του θέματος της Γροιλανδίας λαμβάνει χώρα σε ένα πλαίσιο αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην Αρκτική. Υπάρχουν ανησυχίες για την πιθανή επέκταση της ρωσικής και κινεζικής επιρροής στην περιοχή, ενισχύοντας περαιτέρω τους στρατηγικούς υπολογισμούς χωρών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Διπλωματικές συναντήσεις στην Ουάσινγκτον αναμένεται να θίξουν αυτές τις εξελισσόμενες δυναμικές, με εκπροσώπους διαφόρων εθνών να συγκεντρώνονται για να συζητήσουν την ασφάλεια και τη συνεργασία στην Αρκτική.
Η σθεναρή αντίδραση της Δανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων της σηματοδοτεί ένα ενιαίο μέτωπο, επιδεικνύοντας αλληλεγγύη με την αυτονομία της Γροιλανδίας. Χώρες όπως η Σουηδία και η Γερμανία έχουν ευθυγραμμιστεί δημόσια με τη θέση της Δανίας, υπογραμμίζοντας μια κοινή δέσμευση για την τήρηση των διεθνών κανόνων και τον σεβασμό των φιλοδοξιών των πολιτών της Γροιλανδίας. Το μήνυμα είναι σαφές: οποιαδήποτε συζήτηση για το μέλλον της Γροιλανδίας πρέπει να βασίζεται σε καθιερωμένες νομικές αρχές και στην εκπεφρασμένη βούληση του λαού της, όχι σε αυταρχικές δηλώσεις ή στην επιδίωξη εδαφικής επέκτασης. Η Αρκτική παραμένει μια περιοχή τεράστιων δυνατοτήτων και σύνθετων προκλήσεων, και η πολιτική κατάσταση της Γροιλανδίας βρίσκεται στον πυρήνα της διαχείρισης του μέλλοντός της.