Σε μια ιστορική κίνηση που σηματοδοτεί τον δρόμο για την κλιματική ουδετερότητα, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκριναν ομόφωνα την υποβολή της πρότασης για νομικά δεσμευτικό στόχο: μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040. Η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που αποτελεί τον επόμενο λογικό προορισμό μετά την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το καλοκαίρι, θέτει έναν τραχύ προσανατολισμό για την ηπείρωση. Ωστόσο, αυτή η απόφαση παίρνει χώρα σε μια παγκόσμια σκηνή όπου οι αναλύσεις για την ενέργεια μοιάζουν να λένε έναν τελείως διαφορετικό λόγο.
Το ευρωπαϊκό εγχείρημα, που θα παγιωθεί με τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Κλιματικού Νόμου, στοχεύει να δώσει σαφήνεια και ασφάλεια σε πολιτικούς και επενδυτές. Η βάση συγκρίσεως παραμένει το έτος 1990, και ο στόχος είναι να «κλειδώσει» ρυθμιστικά το πλαίσιο για τις μαζικές υποδομές και τεχνολογικές αλλαγές που απαιτούνται. Ωστόσο, η ουσία κρύβεται στις λεπτομέρειες – και στις εξαιρέσεις.
Εδώ έγινε η πραγματική μάχη στις διαπραγματεύσεις. Η Κύπρος, με το ιδιαίτερο βάρος του νησιωτικού της χαρακτήρα, των προβλημάτων ενεργειακής ασφάλειας και της περιορισμένης δυνατότητας διασύνδεσης, κατάφερε να εξασφαλίσει ρήτρες ευελιξίας στο τελικό κείμενο. Αυτές οι ρήτρες, που αποσκοπούν στην προστασία της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής σταθερότητας, αναγνωρίζουν ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι «μέτρο κομμάτι» για όλους. Είναι μια σημαντική νίκη για τη διπλωματία της Νicosia, που κατάφερε να τοποθετήσει στο τραπέζι τις ιδιαίτερες περιστάσεις των περιφερειακών χωρών.
Αυτή η ευρωπαϊκή ορμή, however, συγκρούεται μετωπικά με την παγκόσμια ενεργειακή πραγματικότητα. Σύμφωνα με την Διεθνή Ενεργειακή Οργάνωση, ο παγκόσμιος καταναλωτής του πετρελαίου αναμένεται να φτάσει τα 113 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2050. Παράλληλα, κολοσσοί όπως η ExxonMobil και εταιρείες συμβούλων όπως η Woodmac προειδοποιούν για την ανάγκη συνέχισης των επενδύσεων σε νέα υδρογονάνθρακα, τόσο λόγω της φυσικής υποβάθμισης των υφιστάμενων κοιτασμάτων όσο και λόγω των εκρηκτικών ενεργειακών αναγκών τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη.
Ο κόσμος, λοιπόν, βρίσκεται σε ένα ενεργειακό σταυροδρόμι. Από τη μια, η ΕΕ προχωρά με το πιο φιλόδοξο ρυθμιστικό πλαίσιο του πλανήτη. Από την άλλη, οι παγκόσμιες αγορές υπαγορεύουν μια παρατεταμένη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η συμφωνία για την Κύπρο δείχνει ότι η Βρυξέλλη κατανοεί πια ότι χρειάζονται λύσεις «έγχρωμης ζώνης». Το ερώτημα που παραμένει είναι αν αυτή η ευρωπαϊκή πεισματάρα θα φτάσει αρκετά μακριά, σε έναν κόσμο που, φαίνεται, ακόμα διστάζει να αλλάξει πορεία.