**Τεχεράνη, Ιράν –** Λες και δεν έφταναν οι αυξήσεις στην τιμή της βενζίνης που ξεχείλισαν το ποτήρι, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έριξε λάδι στη φωτιά. Μιλώντας με το γνωστό του αυστηρό ύφος, χαρακτήρισε τους διαδηλωτές «βάνδαλους» και «μισθοφόρους» που δρουν υπό τις οδηγίες ξένων δυνάμεων, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν την τιμητική τους. Η ρητορική αυτή έρχεται σε μια στιγμή που οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν με αφορμή την απότομη αύξηση στην τιμή των καυσίμων, μπαίνουν στη δεύτερη εβδομάδα τους, μετατρεπόμενες σε μια ευρύτερη πρόκληση για το θεοκρατικό καθεστώς. Οι αρχές, από την πλευρά τους, ανταποκρίνονται με σιδηρά πυγμή: μπλακάουτ στο διαδίκτυο και περιορισμοί στις επικοινωνίες, με στόχο να αποκόψουν τη χώρα από τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι ταραχές, όπως αναφέρεται, έχουν εξαπλωθεί σε πάνω από 100 πόλεις και κωμοπόλεις, σε όλες τις 31 επαρχίες του Ιράν. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκδήλωση δημόσιας δυσαρέσκειας των τελευταίων ετών, αγγίζοντας σε κλίμακα το «Πράσινο Κίνημα» του 2009. Ενώ αρχικά οι διαμαρτυρίες επικεντρώνονταν στα οικονομικά δεινά –πληθωρισμός στα ύψη, υποτίμηση του εθνικού νομίσματος–, ο τόνος των διαδηλώσεων έχει αλλάξει αισθητά. Ακούγονται συνθήματα που ζητούν την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ακόμα και εκκλήσεις για αποκατάσταση της μοναρχίας, αποκαλύπτοντας μια βαθιά ριζωμένη απογοήτευση από το σημερινό πολιτικό σύστημα.
Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο Χαμενεΐ επέμεινε ότι η νομιμοποίηση της κυβέρνησης έχει σφυρηλατηθεί με θυσίες και δεν πρόκειται να υποχωρήσει σε όσους αμφισβητούν τις βάσεις της. Επέκρινε ευθέως τις ΗΠΑ για την υποκίνηση των αναταραχών, υπαινισσόμενος ότι οι ενέργειες των διαδηλωτών αποσκοπούν στο να ευχαριστήσουν τον Αμερικανό πρόεδρο. Αυτή η κατηγορία επαναλήφθηκε και σε επίσημη επιστολή του Ιράν προς το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, που κατηγορούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη βία που συνοδεύει τις διαδηλώσεις.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα παρέμβουν αν οι ιρανικές αρχές προχωρήσουν σε χρήση θανατηφόρας βίας κατά των διαδηλωτών. Εν τω μεταξύ, εξωτερικές ομάδες της αντιπολίτευσης, όπως η Οργάνωση Mojahedin του Λαού (MKO), έχουν ενθαρρύνει ενεργά περαιτέρω διαδηλώσεις, καλώντας τους πολίτες να βγουν στους δρόμους. Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του εκλιπόντος Σάχη, έχει επίσης ενισχύσει τις εκκλήσεις για διαμαρτυρία.
Η κρατική τηλεόραση προβάλλει εικόνες δημόσιας περιουσίας να παραδίδεται στις φλόγες, μια αφήγηση που στοχεύει στην παρουσίαση των διαδηλωτών ως καταστροφικών στοιχείων και όχι ως θυμωμένων πολιτών. Ωστόσο, πολυάριθμες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το Human Rights Activist News Agency (HRANA) και το Iran Human Rights (IHR), καταγράφουν σχολαστικά έναν ζοφερό απολογισμό. Αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 48 νεκρούς διαδηλωτές, με κάποιες πηγές να προσδιορίζουν τον θάνατο πέντε παιδιών. Έχουν επίσης αναφερθεί απώλειες μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας, με τους αριθμούς να διαφέρουν ανάλογα με τις πηγές. Ο αριθμός των συλλήψεων είναι σημαντικός, με το HRANA να αναφέρει πάνω από 2.200 προσαγωγές.
Η απάντηση των ιρανικών αρχών χαρακτηρίζεται από έναν βαρύ μηχανισμό ασφαλείας. Αναφορές από το πεδίο κάνουν λόγο για χρήση τυφεκίων, λειόκαννων όπλων που εκτοξεύουν μεταλλικά σφαιρίδια, κανόνια νερού και δακρυγόνα από τις δυνάμεις ασφαλείας. Η σκόπιμη επιβολή επικοινωνιακών μπλακάουτ αποσκοπεί στην παρεμπόδιση της οργάνωσης και στον περιορισμό της διάδοσης πληροφοριών σχετικά με την καταστολή, δημιουργώντας ένα κενό πληροφόρησης που τα εξωτερικά μέσα ενημέρωσης δυσκολεύονται να διαπεράσουν.
Η κλιμακούμενη κατάσταση έχει προκαλέσει προειδοποιητικές ανακοινώσεις για ξένους υπηκόους. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου, για παράδειγμα, έχει συμβουλεύσει τους πολίτες του να αποφεύγουν τα ταξίδια στο Ιράν λόγω της επικρατούσας αστάθειας και των πιθανών κινδύνων για την ασφάλεια. Οι ευρύτερες επιπτώσεις αυτής της εσωτερικής αναταραχής είναι σημαντικές, επιδεινώνοντας τις διεθνείς εντάσεις και ασκώντας περαιτέρω πίεση στο Ιράν, εν μέσω των υφιστάμενων παγκόσμιων κυρώσεων που σχετίζονται με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Οι επόμενες ημέρες αναμένεται να είναι κρίσιμες για τον καθορισμό της πορείας αυτής της ολοένα και πιο ασταθούς περιόδου στην πρόσφατη ιστορία του Ιράν.