Οι Ηνωμένες Πολιτείες έριξαν… βόμβα στην ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Σομαλία, αναστέλλοντας κάθε είδους κρατική χρηματοδότηση. Η αιτία; Σοβαρές καταγγελίες για κατάχρηση ζωτικής σημασίας ανθρωπιστικών προμηθειών, ένα γεγονός που προκαλεί πονοκέφαλο στην Ουάσινγκτον και βάζει σε δύσκολη θέση εκατομμύρια ανθρώπους.
Η απόφαση, όπως ανακοινώθηκε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, πηγάζει από κατηγορίες ότι Σομαλοί αξιωματούχοι φέρονται να «έβαλαν χέρι» σε σημαντική ποσότητα τροφίμων που χρηματοδοτούνταν από δωρητές. Αυτή η κίνηση, αν αποδειχθεί, υπονομεύει τις προσπάθειες στήριξης μιας χώρας που «ματώνει» από παρατεταμένες συγκρούσεις και επαναλαμβανόμενες ανθρωπιστικές κρίσεις.
Οι κατηγορίες εστιάζονται σε πρόσφατα περιστατικά στο λιμάνι της Μογκαντίσου, όπου οι αρχές φέρονται να εμπλέκονται στην καταστροφή μιας αποθήκης του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος (WFP) και στην κατάσχεση περίπου 76 τόνων τροφίμων που προορίζονταν για ευάλωτους πληθυσμούς. Αυτό το δραστικό μέτρο υπογραμμίζει τη σιδηρά στάση της Ουάσινγκτον απέναντι σε οποιαδήποτε διαφθορά ή εκτροπή βοήθειας που σώζει ζωές. Σε δήλωση μέσω του X (πρώην Twitter), η αμερικανική κυβέρνηση τόνισε την πολιτική «μηδενικής ανοχής» για σπατάλη, κλοπή και εκτροπή ζωτικής βοήθειας, μια αρχή που, σύμφωνα με πληροφορίες, υποστήριζε σθεναρά και η προηγούμενη διοίκηση Τραμπ.
Η αναστολή της βοήθειας ρίχνει βαριά σκιά στην συνεχιζόμενη μάχη της Σομαλίας κατά των ισλαμιστών μαχητών που συνδέονται με την αλ-Κάιντα, καθώς και στην μακροχρόνια προσπάθεια ανάκαμψης από δεκαετίες εμφυλίου πολέμου και καταστροφικών ξηρασιών. Οι ΗΠΑ ιστορικά αποτελούσαν ακρογωνιαίο λίθο της διεθνούς στήριξης προς τη Σομαλία, με τις συνεισφορές τους να αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό μέρος του λειτουργικού προϋπολογισμού του WFP. Μάλιστα, για το ερχόμενο έτος, το 2025, οι ΗΠΑ είχαν δεσμευτεί για το εντυπωσιακό ποσό των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο της συνολικής προβλεπόμενης χρηματοδότησης του WFP. Η διακοπή αυτής της ζωτικής οικονομικής «γραμμής ζωής» θα μπορούσε να έχει βαθιές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων σε όλη τη χώρα.
Ενώ οι ΗΠΑ παραμένουν αμετακίνητες στις κατηγορίες τους, η σομαλική κυβέρνηση τις έχει κατηγορηματικά διαψεύσει. Αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι εργασίες επέκτασης στο λιμάνι δεν επηρέασαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης βοήθειας και ότι όλες οι αποστολές τροφίμων παραμένουν υπό την εποπτεία του WFP. Εκπρόσωπος του WFP επιβεβαίωσε ότι ένα τμήμα αποθήκης κατεδαφίστηκε, αλλά, το κρίσιμο, αρνήθηκε οποιεσδήποτε περιπτώσεις λεηλασίας και δήλωσε ότι το περιστατικό συνέβη χωρίς την προηγούμενη γνώση του οργανισμού.
Η πορεία προς την επανέναρξη της αμερικανικής βοήθειας εξαρτάται από τη δέσμευση της σομαλικής κυβέρνησης για λογοδοσία και την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων. Μέχρι να δοθούν τέτοιες διαβεβαιώσεις, η ροή ζωτικών πόρων θα παραμείνει «παγωμένη», αφήνοντας τις ανθρωπιστικές οργανώσεις και τον σομαλικό λαό σε επισφαλή θέση. Η απόφαση αναδεικνύει το περίπλοκο γεωπολιτικό τοπίο και την συνεχή επαγρύπνηση που απαιτείται για να διασφαλιστεί ότι η διεθνής βοήθεια φτάνει στους δικαιούχους της, ιδιαίτερα σε περιοχές με πολυδιάστατες προκλήσεις όπως η Σομαλία. Οι ΗΠΑ έχουν ξεκαθαρίσει ότι η επανέναρξη της βοήθειας προϋποθέτει την επίδειξη από τη σομαλική διοίκηση σαφούς δέσμευσης για την αποκατάσταση των φερόμενων παραβάσεων και την αποτροπή μελλοντικών συμβάντων.