Η Κύπρος, αντιμέτωπη με ένα σοβαρό έλλειμμα υποδομών, βλέπει μια σειρά από εμβληματικά δημόσια έργα να σκοντάφτουν σε ατέλειωτες καθυστερήσεις και ιλιγγιώδεις υπερβάσεις κόστους. Το φαινόμενο, ιδιαίτερα οξυμένο στον τομέα του οδικού δικτύου, αποκαλύπτει ένα βαθιά ριζωμένο πρόβλημα γραφειοκρατικών εμποδίων και σφοδρών διαφωνιών με τους εργολάβους, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης έργων από την κυβέρνηση και τις οικονομικές επιπτώσεις για τους φορολογούμενους.
Στην πρώτη γραμμή των δυσκολιών βρίσκεται το ταλαιπωρημένο έργο του δρόμου Πάφου-Πόλης Χρυσοχούς, μια κρίσιμη αρτηρία που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των συγκοινωνιακών συνδέσεων στη δυτική πλευρά του νησιού. Η ανάγκη για αυτή τη ζωτικής σημασίας σύνδεση είχε αναγνωριστεί ήδη από τη δεκαετία του 1990, όμως η υλοποίησή της έχει αναβληθεί επανειλημμένα. Η πιο πρόσφατη εκδοχή του έργου, συγκεκριμένα το τμήμα Αγίας Μαρινούδας-Στρουμπίου, μήκους 15,5 χιλιομέτρων, έχει γίνει ένα ζοφερό σύμβολο αυτών των συστημικών προβλημάτων. Ανατέθηκε στην ελληνική κατασκευαστική εταιρεία INTRAKAT, θυγατρική της ΑΚΤΩΡ, με αρχική αξία συμβολαίου €72,979 εκατομμύρια πλέον ΦΠΑ, και η ολοκλήρωσή του είχε προγραμματιστεί για τις 26 Νοεμβρίου 2024. Ωστόσο, μέχρι την αρχική προθεσμία, είχε επιτευχθεί μόλις το 21,1% των εργασιών.
Αυτή η ανησυχητική έλλειψη προόδου κορυφώθηκε με την απόφαση του Τμήματος Δημοσίων Έργων να τερματίσει τη σύμβαση της INTRAKAT στις 11 Νοεμβρίου 2024, επικαλούμενο επίμονες καθυστερήσεις. Η επακόλουθη προσφυγή της ΑΚΤΩΡ στην Αρχή Προσφυγών, αν και τελικά δεν ανέτρεψε την απόφαση του τμήματος, επιδείνωσε περαιτέρω το χρονοδιάγραμμα του έργου, ουσιαστικά παγώνοντας τις εργασίες μέχρι πρόσφατα. Ο τερματισμός και η επακόλουθη διαδικασία επαναπροκήρυξης όχι μόνο αύξησαν το οικονομικό βάρος, με νέα εκτίμηση κόστους να ανέρχεται πλέον περίπου στα €92 εκατομμύρια, αλλά επέκτειναν και τον εκτιμώμενο χρόνο ολοκλήρωσης για το τμήμα Αγίας Μαρινούδας-Στρουμπίου εντός τριετίας. Αυτό συνιστά μια σημαντική κλιμάκωση από τον αρχικό προϋπολογισμό, ένα συχνό φαινόμενο σε διάφορα δημόσια έργα.
Ο δρόμος Πάφου-Πόλης Χρυσοχούς δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Ο τερματικός σταθμός φυσικού αερίου στο Βασιλικό είναι ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα έργου που παλεύει να επιτύχει τους στόχους του, υπογραμμίζοντας μια ευρύτερη δυσπραγία που επηρεάζει τις εθνικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες. Αυτά τα επαναλαμβανόμενα προβλήματα αποδίδονται σε ένα σύνολο παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των λαβυρινθωδών γραφειοκρατικών διαδικασιών, των παρατεταμένων νομικών διαμαχών μεταξύ του κράτους και των κατασκευαστικών οντοτήτων, και της αύξησης του κόστους υλικών. Ειδικοί προτείνουν ότι η υποκείμενη αιτία μπορεί να πηγάζει από συστημικές ανεπάρκειες στα νομικά και θεσμικά πλαίσια που διέπουν την προμήθεια και την εκτέλεση δημόσιων έργων.
Οι επιπτώσεις αυτών των καθυστερήσεων και των αυξήσεων κόστους είναι εκτεταμένες. Πέρα από την άμεση οικονομική επιβάρυνση των δημοσίων οικονομικών, η παρατεταμένη απουσία απαραίτητων υποδομών έχει απτές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Ο δρόμος Πάφου-Πόλης Χρυσοχούς, στην παρούσα ερειπωμένη κατάστασή του, συνεχίζει να επιφέρει ανθρώπινο κόστος, επηρεάζοντας την ασφάλεια και την αποδοτικότητα για τους καθημερινούς μετακινούμενους και τις επιχειρήσεις. Καθώς πλησιάζει το 2026, μια χρονιά που έχει οριστεί ως κρίσιμη δοκιμασία για την ικανότητα της χώρας να παραδώσει υποδομές, οι συνεχιζόμενοι αγώνες με αυτά τα θεμελιώδη έργα ρίχνουν μια μακρά σκιά στην ικανότητα της κυβέρνησης να επιτύχει την αναπτυξιακή της ατζέντα και να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της προς τους πολίτες. Η επιτακτική ανάγκη για μεταρρύθμιση στις διαδικασίες προμηθειών και στην εποπτεία έργων γίνεται ολοένα και πιο εμφανής.