**Αργά το 2025** – Η ελπίδα για μια οριστική λύση στην πολύχρονη σύγκρουση Ουκρανίας-Ρωσίας ξεθωριάζει, καθώς οι διαφωνίες μοιάζουν ανυπέρβλητες. Ο έλεγχος των εδαφών και η ασταθής κατάσταση στον μεγαλύτερο πυρηνικό σταθμό της Ευρώπης αποτελούν τα πιο καίρια εμπόδια για μια βιώσιμη ειρήνη. Παρά τις εντατικές διπλωματικές προσπάθειες καθ' όλη τη διάρκεια του 2025, εν μέρει υπό την πίεση της αμερικανικής διοίκησης, τα βασικά αγκάθια απειλούν να ναυαγήσουν τις αχτίδες διαπραγματεύσεων.
Ο πυρήνας του αδιεξόδου βρίσκεται στις θεμελιωδώς αντίθετες εδαφικές διεκδικήσεις. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θέτει ως προαπαιτούμενο την άνευ όρων ρωσική κυριαρχία σε ολόκληρη τη βιομηχανική καρδιά του Ντονμπάς, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικά ζωτικών πόλεων Σλοβιάνσκ και Κραματόρσκ. Αυτή η μεγαλομανής θέση ενισχύεται από εκτιμήσεις Ρώσων στρατηγών για ταχεία εδαφικά κέρδη, ένα αφήγημα που φαίνεται να διαμορφώνει τη διαπραγματευτική στάση του Κρεμλίνου. Αντίθετα, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προτείνει μια αποστρατιωτικοποιημένη ή ελεύθερη οικονομική ζώνη, υπό τον έλεγχο των ουκρανικών δυνάμεων, με αντάλλαγμα τη ρωσική αποχώρηση. Σύμφωνα με το σχέδιό του, οι τρέχουσες γραμμές επαφής θα τελούν υπό διεθνή περιπολία, μέτρο σχεδιασμένο για αποκλιμάκωση και δημιουργία ουδέτερης ζώνης.
Το ανθρώπινο κόστος αυτής της παρατεταμένης σύγκρουσης συνεχίζει να αυξάνεται, με πρόσφατες αναλύσεις στοιχείων για απώλειες να σκιαγραφούν μια ζοφερή εικόνα κλιμακούμενων ρωσικών απωλειών. Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής το 2022, οι επιβεβαιωμένοι ρωσικοί θάνατοι ξεπερνούν τις 160.000, με ευρύτερες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για συνολικό αριθμό θανάτων που θα μπορούσε να κυμαίνεται σημαντικά υψηλότερα, πιθανώς μεταξύ 243.000 και 352.000. Μια αισθητή αύξηση των θανάτων Ρώσων στρατιωτών τον Φεβρουάριο του 2025, που συμπίπτει με απευθείας συζητήσεις μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του προέδρου Πούτιν, και μια νέα κορύφωση τον Αύγουστο του ίδιου έτους κατά τη διάρκεια μεταγενέστερης συνάντησης στην Αλάσκα, υποδηλώνουν συσχέτιση μεταξύ διπλωματικής εμπλοκής υψηλού επιπέδου και αυξημένης στρατιωτικής φθοράς. Η περίοδος Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2025 παρουσίασε δραματική αύξηση στις καθημερινά αναφερόμενες απώλειες, σχεδόν διπλασιάζοντας τον μέσο όρο του 2024, μετά την αναβολή μιας προγραμματισμένης δεύτερης συνόδου ΗΠΑ-Ρωσίας και την παρουσίαση μιας ειρηνευτικής πρότασης με μεσολάβηση των ΗΠΑ.
Προσθέτοντας ένα στοιχείο βαθιάς ανησυχίας στις ήδη σύνθετες διαπραγματεύσεις, είναι η κατάσταση του Πυρηνικού Σταθμού Ζαπορίζια, ο οποίος βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή. Ο σταθμός, ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη, αποτελεί ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα και συνεχή πηγή άγχους λόγω των εγγενών κινδύνων που συνδέονται με στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή του. Ο πρόεδρος Ζελένσκι έχει δηλώσει την αδυναμία της κυβέρνησής του να παραχωρήσει απλώς τον έλεγχο, επικαλούμενος τόσο νομικές υποχρεώσεις όσο και την παρουσία εκατοντάδων χιλιάδων Ουκρανών πολιτών στα κατεχόμενα εδάφη, μια άποψη που διατύπωσε λέγοντας: "Δεν μπορούμε απλώς να αποσυρθούμε, είναι αντίθετο με τον νόμο μας... Δεν είναι μόνο ο νόμος. Άνθρωποι ζουν εκεί, 300.000 άνθρωποι... Δεν μπορούμε να χάσουμε αυτούς τους ανθρώπους." Αυτή η αταλάντευτη δέσμευση στην εδαφική ακεραιότητα και την προστασία των πολιτών έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δήλωση του προέδρου Πούτιν ότι, "Αν οι αρχές στο Κίεβο δεν θέλουν να διευθετήσουν αυτή την υπόθεση ειρηνικά, θα λύσουμε όλα τα προβλήματα που έχουμε μπροστά μας με στρατιωτικά μέσα."
Καθώς ο πρόεδρος Ζελένσκι ετοιμάζεται να συναντηθεί με Ευρωπαίους ηγέτες στη Γαλλία στις 6 Ιανουαρίου, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Ο περίπλοκος ιστός εδαφικών διεκδικήσεων, η κρεμάμενη απειλή ενός πυρηνικού ατυχήματος και το τεράστιο ανθρώπινο τίμημα υπογραμμίζουν τις βαθιές προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά. Ο δρόμος προς μια βιώσιμη ειρήνη παραμένει γεμάτος «ένα ή δύο πολύ ακανθώδη, πολύ σκληρά ζητήματα», όπως τα περιέγραψε ο πρόεδρος Τραμπ, και η τρέχουσα πορεία υποδηλώνει ότι μια πρόοδος θα απαιτήσει σημαντικές παραχωρήσεις και έναν θεμελιώδη επανυπολογισμό των παγιωμένων θέσεων από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης, φθίνουσας σύγκρουσης, αντί μιας γρήγορης επίλυσης, κρέμεται βαριά στον αέρα, αν αυτά τα κρίσιμα εμπόδια δεν ξεπεραστούν.