Η αραβική άνοιξη μπορεί να έχει σβήσει, αλλά η φλόγα της δυσαρέσκειας παραμένει ζωντανή σε πολλές χώρες της Βόρειας Αφρικής, και το Μαρόκο δεν αποτελεί εξαίρεση. Ό,τι ξεκίνησε ως μια φωνή διαμαρτυρίας για την υποχρηματοδοτούμενη υγεία και παιδεία, φαίνεται πως έχει μετατραπεί σε ένα εφιαλτικό σπιράλ αυθαιρεσιών, αστυνομικής βίας και βαριών νομικών διώξεων. Εκατοντάδες νέοι, ακόμη και ανήλικοι, βρίσκονται στο στόχαστρο, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να εκφράζουν βαθύτατη ανησυχία για την αντίδραση της κυβέρνησης, η οποία, κατά τις καταγγελίες, στοχοποιεί αδιακρίτως ειρηνικούς διαδηλωτές και παραβιάζει θεμελιώδεις νομικές αρχές.
Οι κινητοποιήσεις, που κορυφώθηκαν τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο, έφεραν χιλιάδες νέους, κάποιους μόλις 12 ετών, στους δρόμους. Η αρχική τους αγωνία για βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών, όμως, έχει μετατραπεί σε μια σκληρή καταστολή. Αναφορές κάνουν λόγο για απάνθρωπη μεταχείριση κρατουμένων, με οικογένειες να περιγράφουν φρικιαστικές εμπειρίες. Μια μητέρα περιέγραψε πώς ο γιος της, που συνελήφθη απλώς ενώ έτρωγε σε ένα μαγαζί, υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς, χάνοντας μάλιστα δόντια.
Η κατάσταση ξέφυγε εκτός ελέγχου την 1η Οκτωβρίου στο Lqliâa, κοντά στην Agadir, όπου μια διαδήλωση φέρεται να κατέληξε σε τραγωδία. Οι δυνάμεις ασφαλείας κατηγορούνται ότι άνοιξαν πυρ, με αποτέλεσμα τον θάνατο τριών διαδηλωτών και τον τραυματισμό 14 άλλων από σφαίρες. Αυτά τα περιστατικά έχουν σημάνει συναγερμό τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Η Μαροκινή Ένωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (AMDH) και η Διεθνής Αμνηστία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της τεκμηρίωσης αυτών των καταγγελιών. Η Souad Brahma, πρόεδρος της AMDH, μίλησε για ιδιαίτερα ανησυχητικές περιπτώσεις παρενόχλησης γυναικών διαδηλωτών, αναφέροντας «πράξεις παρενόχλησης, προσβολές και χυδαία και σεξιστικά σχόλια», αλλά και για ανάρμοστες σωματικές επαφές. Το μέγεθος της αντίδρασης της κυβέρνησης είναι συντριπτικό, με τη δίωξη πάνω από 2.400 ατόμων. Οι νομικές συνέπειες ήταν άμεσες και σκληρές, με δεκάδες να καταδικάζονται σε πολυετείς φυλακίσεις, έως και 15 ετών, εγείροντας ερωτήματα για την ορθή διαδικασία και την τεκμαιρόμενη αθωότητα.
Περισσότερο ανησυχητικές είναι οι αναφορές για παρατυπίες στις νομικές διαδικασίες: έλλειψη δικηγόρων, ανεπαρκείς έρευνες για τις κατηγορίες κατάχρησης εξουσίας και περιφρόνηση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Η παρατεταμένη κράτηση κάποιων, όπως ενός 18χρονου που φέρεται να κρατείται για πάνω από δύο μήνες, υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Η κυβέρνηση του Μαρόκου δεν έχει εκδώσει ακόμη μια πλήρη απάντηση, αν και έχει δηλώσει ότι οι ενέργειές της αποσκοπούν στη διατήρηση της δημόσιας τάξης. Ωστόσο, ο αυξανόμενος όγκος αποδεικτικών στοιχείων και οι επίμονες εκκλήσεις των ακτιβιστών σκιαγραφούν μια ανησυχητική εικόνα, όπου η κρατική αντίδραση ξεπερνά τα όρια της αναλογικότητας.
Καθώς το Μαρόκο ετοιμάζεται να φιλοξενήσει το Κύπελλο Εθνών Αφρικής, αυτές οι κατηγορίες ρίχνουν βαριά σκιά στην εικόνα της χώρας όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διεθνή της θέση. Το μέλλον της ελευθερίας της έκφρασης και της συγκέντρωσης στη χώρα παραμένει μια σημαντική ανησυχία. Η μοίρα εκατοντάδων νέων κρατουμένων κρέμεται από μια κλωστή, με την ελπίδα ότι μια εμπεριστατωμένη και αμερόληπτη έρευνα θα φέρει φως και λογοδοσία σε αυτά τα βαθιά ανησυχητικά γεγονότα.