Η φετινή έκρηξη της κρίσης δεν ήταν παρά θέμα χρόνου. Το φεστιβάλ τραγουδιού της Eurovision, αυτό το ετήσιο πανηγύρι μουσικής και χρωμάτων που διεκδικεί να μένει «έξω από την πολιτική», βρίσκεται για άλλη μια φορά βαθιά μέσα σε αυτήν. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU) να διατηρήσει τη συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό του 2026, παρά την έντονη διεθνή πίεση, άναψε τη φωτιά. Η Ιρλανδία, η Ισπανία, οι Κάτω Χώρες και η Σλοβενία ανακοίνωσαν επίσημο μποϊκοτάζ, αποσύροντας τις συμμετοχές τους. Απέναντι, η Κύπρος επιβεβαίωσε ότι θα λάβει μέρος, επιλέγοντας ως αντιπρόσωπό της την Αντιγόνη. Η ρήξη είναι βαθιά και απειλεί την ίδια την ουσία του θεσμού.
Η κρίση ωρίμασε στη Γενεύη, όπου η γενική συνέλευση της EBU, με τη συμμετοχή πενήντα ραδιοτηλεοπτικών φορέων, έκλεισε με δύο κρίσιμες αποφάσεις. Από τη μία, η πρόταση για ψηφοφορία για την καταλληλότητα του Ισραήλ καταψηφίστηκε ρητά. Από την άλλη, εγκρίθηκαν νέοι κανόνες για τον περιορισμό των «στοιχημένων» καμπανιών ψήφου. Πολλοί παρατηρητές βλέπουν μια σιωπηρή συναλλαγή: η αποφυγή της ψηφοφορίας για το Ισραήλ αντάλλαξε την εφαρμογή αυτών των μέτρων. Για τις χώρες που αποχωρούν, όμως, η απόφαση αυτή είναι μια πλήρης ήττα της ηθικής συνέπειας.
«Η συμμετοχή παραμένει ασύμβατη με τη συνείδησή μας, δεδομένης της τρομακτικής απώλειας ανθρώπινων ζωών στη Γάζα και της ανθρωπιστικής κρίσης που συνεχίζει να θέτει σε κίνδυνο τόσες πολλές αμάχους», δήλωσε η ιρλανδική RTÉ. Ο λόγος αυτός αντηχεί σε ένα ευρύτερο, καυστικό ερώτημα: γιατί η Ρωσία αποκλείστηκε αμέσως μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022, ενώ το Ισραήλ παραμένει; Η διαφοροποίηση αυτή τροφοδοτεί την αγανάκτηση τόσο των εθνικών ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών όσο και του κοινού. «Δεν βγάζει νόημα», λέει η Μαρία, μια φανατική οπαδός του διαγωνισμού, εκφράζοντας ένα ευρύτερο αίσθημα.
Η πίεση στην EBU, βέβαια, δεν ήρθε μόνο από τη μία πλευρά. Η Γερμανία, ως μέλος του «Μεγάλου Πέντε» και βασικός χρηματοδότης, είχε ήδη δώσει σήμα ότι πιθανόν θα αποσυρόταν και θα διέκοπτε την μετάδοση αν το Ισραήλ αποκλειόταν. Η Ισπανική RTVE, από την άλλη, εκφράζει «βαθιά δυσπιστία» απέναντι στη διοργάνωση. Η Κύπρος, πλανώντας σε ένα πεδίο γεμάτο πολύπλοκες γεωπολιτικές αντιστοιχίες, επέλεξε να μείνει στο παιχνίδι.
Το αποτέλεσμα; Το Eurovision του 2026 στη Βιέννη θα είναι ένα ελαφρυά τραυματισμένο πανηγύρι. Θα στερηθεί σημαντικές φωνές, θα διεξαχθεί υπό το βάρος μιας ισχυρής πολιτικής δήλωσης και θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει το εκκολαπτόμενο φάντασμα της αμφισβήτησης. Η προσπάθεια της EBU να πλεύσει σε ουδέτερα νερά απέδειξε, για άλλη μια φορά, ότι η μουσική και η πολιτική είναι δύσκολο διαζύγιο. Το ερώτημα που αιωρείται πλέον δεν είναι αν το Eurovision μπορεί να ξεφύγει από την πολιτική, αλλά αν μπορεί να επιβιώσει μέσα σε αυτήν.