Σε μια εντυπωσιακή αντίθεση μεταξύ διπλωματικής τελετής και βάναυσης εδαφικής πραγματικότητας, η συμφωνία ειρήνης μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ρουάντας, που μεσολάβησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, επισκιάστηκε αμέσως από μια σφοδρή κλιμάκωση των μαχών στο ανατολικό Κονγκό. Η συμφωνία, που υπογράφηκε υπό την αιγίδα του πρώην Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον, διαψεύστηκε μέσα σε ώρες, καθώς οι σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων του Κονγκό και της ανταρτικής ομάδας M23 ώθησαν εκατοντάδες τρομαγμένους πολίτες να διαφύγουν προς τη Ρουάντα.
Η σύνοδος κορυφής, που πραγματοποιήθηκε στο «Ινστιτούτο Ειρήνης Ντόναλντ Τραμπ», αποσκοπούσε να επιβεβαιώσει μια προσωρινή συμφωνία του Ιουνίου και να τερματίσει επίσημα δεκαετίες κυκλικής βίας στο πλούσιο σε ορυκτά ανατολικό Κονγκό. Οι πρόεδροι Φελίς Τσισεκέντι του Κονγκό και Πολ Καγκαμέ της Ρουάντας, των οποίων οι κυβερνήσεις ανταλλάσσουν εδώ και καιρό κατηγορίες για υποκίνηση βίας στα αμοιβαία σύνορα, παρακολούθησαν τους υπουργούς Εξωτερικών τους να υπογράφουν τη συμφωνία. Ο Τραμπ εξέφρασε αισιοδοξία, δηλώνοντας: «Έχω μεγάλη εμπιστοσύνη και στους δύο ηγέτες... Ξέρω ότι θα τηρήσουν και θα υλοποιήσουν τη συμφωνία και θα δημιουργήσουν ένα πολύ φωτεινότερο μέλλον για τους λαούς των χωρών τους». Παρατηρητές, ωστόσο, σημείωσαν μια εμφανή έλλειψη θερμότητας μεταξύ των Αφρικανών ηγετών, χωρίς καμία δημόσια χειραψία να σφραγίζει την περίσταση – ένα κακό οιωνό για την ευθραυστότητα της δέσμευσης.
Ενώ ακόμα στεγνώνε το μελάνι, η στρατηγική συνοριακή πόλη Καμανιόλα, που βρίσκεται στο σημείο συνάντησης του Κονγκό, της Ρουάντας και του Μπουρούντι, μετατράπηκε στο επίκεντρο νέων εχθροπραξιών. Ο στρατός του Κονγκό, πλέον ανοιχτά ενισχυμένος με μονάδες του στρατού του Μπουρούντι, εμπλέχθηκε σε έντονες ανταλλαγές πυρός με μαχητές του M23. Οι εκρήξεις ήταν, σύμφωνα με πληροφορίες, τόσο ισχυρές που ταρακούνησαν κτίρια στην περιοχή, υπογραμμίζοντας την ένταση της σύρραξης. Η άμεση αυτή εμπλοκή στρατευμάτων του Μπουρούντι σηματοδοτεί μια σημαντική και επικίνδυνη περιφερειοποίηση της σύγκρουσης. Πηγή από τον στρατό του Μπουρούντι, μιλώντας ανώνυμα, εξέφρασε βαθιά ανησυχία: «Οι μάχες εντείνονται... Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η κατάσταση να κλιμακωθεί». Η πηγή δικαιολόγησε την επέμβαση ως αμυντικό μέτρο για να σταματήσει οποιαδήποτε πιθανή προέλαση του M23, το οποίο το Μπουρούντι ισχυρίζεται ότι υποστηρίζεται από τη Ρουάντα, προς την πρωτεύουσά του, Μπουζουμπούρα.
Η άμεση συνέπεια είναι μια ανθρωπιστική κρίση, με αμάχους παγιδευμένους στη διασταύρωση πυρών. Εκατοντάδες εγκατέλειψαν τα σπίτια τους, ρέοντας προς τα σύνορα με τη Ρουάντα στο συνοριακό περάσματα του Μπουγκαράμα. Αυτή η εκτόπιση υπογραμμίζει το χάσμα μεταξύ των πολιτικών δηλώσεων υψηλού επιπέδου και της επισφαλούς ύπαρξης όσων ζουν στη ζώνη της σύγκρουσης. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο συγχρονισμός του M23 – η προέλαση και οι μάχες τις ημέρες γύρω από τη σύνοδο – μπορεί να ήταν μια εσκεμμένη στρατηγική για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση ή να επιδείξει την ικανότητά του να παραλύει τη διπλωματία που δεν διεξάγεται με τους όρους του.
Η ταχεία επανάληψη της βίας ρίχνει μια μακριά σκιά στη βιωσιμότητα των εξωτερικά διαμεσολαβούμενων ειρηνευτικών διαδικασιών. Ενώ η συμφωνία της Ουάσινγκτον αντιπροσωπεύει μια συνεχιζόμενη διπλωματική ενασχόληση, η πρακτική της εξουσία φαίνεται αμελητέα στο πεδίο της μάχης. Η πολυπλοκότητα της σύγκρουσης, τροφοδοτούμενη από ιστορικές παλινωδίες, εθνικές εντάσεις, τον ανταγωνισμό για τους τεράστιους φυσικούς πόρους και τη συμμετοχή πολλαπλών εθνικών και υποεθνικών παραγόντων, παραμένει αμείωτη. Η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει τώρα τον επίπονο έργο της μετατροπής μιας τελετουργικής συμφωνίας σε μια αξιόπιστη εκεχειρία, μια διαδικασία που θα απαιτήσει την αντιμετώπιση όχι μόνο των συμπτωμάτων, αλλά και των βαθιά ριζωμένων αιτιών ενός πολέμου που συνεχίζει να περιφρονεί τις μακρινές χειραψίες.