Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών να αναλάβει την εκδίκαση μιας υπόθεσης-σταθμού για το δικαίωμα της ιθαγένειας βάσει τόπου γέννησης, θέτει το θεμέλιο για μια από τις σημαντικότερες συνταγματικές αναμετρήσεις της εποχής μας. Το υπόθεμα, που αναμένεται να αποφασιστεί μέχρι τον Ιούνιο του επόμενου έτους, αγγίζει την ίδια την καρδιά του αμερικανικού ονείρου και της νομικής ταυτότητας της χώρας.
Το επίκεντρο της διαμάχης είναι η ερμηνεία της λεγόμενης «Περίπτωσης Ιθαγένειας» της 14ης Τροποποίησης του Συντάγματος, η οποία καθιερώθηκε το 1868. Η διάταξη, που ορίζει ότι «όλοι όσοι γεννιούνται ή πολιτογραφούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπόκεινται στη δικαιοδοσία τους, είναι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών», αποτέλεσε για δεκαετίες ο πυλώνας της αρχής *jus soli* (δικαίωμα του εδάφους). Με απλά λόγια, αυτό σήμαινε ότι σχεδόν οποιοσδήποτε γεννιόταν σε αμερικανικό έδαφος αποκτούσε αυτομάτως την αμερικανική υπηκοότητα.
Ωστόσο, αυτή η εκατονταετής ερμηνεία τίθεται τώρα υπό αμφισβήτηση. Η προηγούμενη κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ, μέσω προεδρικού διατάγματος, επιχείρησε να περιορίσει αυτό το δικαίωμα, αποκλείοντας τα παιδιά ατόμων που βρίσκονται παράνομα στη χώρα ή κατέχουν προσωρινές βίζες. Το επιχείρημα; Ότι η φράση «υπόκεινται στη δικαιοδοσία» δεν προοριζόταν ποτέ να καλύψει τέτοιες περιπτώσεις. Όπως υποστήριξε ο γενικός εισαγγελέας, η ευρεία εφαρμογή της ιθαγένειας βάσει τόπου γέννησης έχει προκαλέσει «σημαντική βλάβη στις ΗΠΑ».
Η αντίδραση δεν άργησε να έρθει. Οι ομοσπονδιακοί δικαστές, σε πρώτο και δεύτερο βαθμό, απέκλεισαν το διάταγμα, θεωρώντας το ως μια μονομερή αναθεώρηση του Συντάγματος. «Για πάνω από 150 χρόνια, είναι νόμος και εθνική παράδοση ότι όποιος γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος είναι πολίτης εκ γενετής», τόνισε η νομική διευθύντρια του Αμερικανικού Συνδέσμου Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU), η οποία εκπροσωπεί τους ενάγοντες.
Τώρα, οι εννέα δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου καλούνται να ζυγίσουν αυτό το ιστορικό βάρος έναντι των επιχειρημάτων της εκτελεστικής εξουσίας. Το ερώτημα που θα απαντήσουν είναι βασικό: Μπορεί ο Πρόεδρος, με το δικό του χέρι και χωρίς συνταγματική τροποποίηση ή νόμο του Κογκρέσου, να επαναπροσδιορίσει ποιος είναι Αμερικανός πολίτης από τη γέννηση;
Οι προεκτάσεις είναι τεράστιες. Μια απόφαση που θα επικυρώσει το διάταγμα θα ανατρέψει έναν αιώνα νομολογίας, θα αφήσει χιλιάδες παιδιά κάθε χρόνο χωρίς υπηκοότητα και θα ανοίξει τον δρόμο για ριζικές αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική μέσω απλών προεδρικών διαταγμάτων. Αντίθετα, μια απόφαση που θα το καταρρίψει θα αποτελέσει οριστική δικαστική επιβεβαίωση της καθιερωμένης ερμηνείας και θα ενισχύσει το συνταγματικό φράγμα έναντι μονομερών παρεμβάσεων. Η Αμερική περιμένει μια ετυμηγορία που θα χαράξει με αμέριστο μελάνι τον ορισμό της ίδιας της ιθαγένειας.