Η Λευκωσία, η καρδιά της Κύπρου, βιώνει μια πρωτοφανή κρίση στον τομέα της ύδρευσης, με τις αρχές να εκπέμπουν σήμα κινδύνου για μια κατάσταση που θυμίζει επικίνδυνα τα περσινά δεινά. Η παρατεταμένη ξηρασία έχει αδειάσει τα ζωτικά αποθέματα των γεωτρήσεων, ενώ η ακόρεστη ζήτηση, τροφοδοτούμενη από την ιλιγγιώδη ανάπτυξη, έχει φέρει την υπάρχουσα υποδομή στα όριά της.
Ο Κωνσταντίνος Γιωρκατζής, πρόεδρος της Οργάνωσης Τοπικής Αυτοδιοίκησης Επαρχίας Λευκωσίας (ΟΤΑΕΛ), παρουσίασε μια ζοφερή εικόνα στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας, τονίζοντας τις κρίσιμες ευπάθειες του συστήματος. Επτά κοινότητες – μεταξύ των οποίων η Δένεια, ο Ακάκι και η Περιστερώνα – εξαρτώνται πλέον αποκλειστικά από γεωτρήσεις, μια σωτήρια λύση που σιγά-σιγά εξαφανίζεται υπό το βάρος των συνεχών ξηρών συνθηκών. Για περιοχές όπως η Λακατάμια, συμπεριλαμβανομένης της Ανθούπολης, του Δεφτερά, της Αναγυράς και της Εργατών, αλλά και για κοινότητες στα δυτικά της Λευκωσίας όπως οι Κοκκινοτριμιθιά, Παλαιομέτοχο, Μαμμί και Μένηκο, η κατάσταση είναι εξίσου δραματική. Οι τελευταίες καταφεύγουν σε πρόχειρες λύσεις, χρησιμοποιώντας επιφανειακούς αγωγούς και ανακατευθύνοντας νερό από παλαιότερα δίκτυα, μια απόδειξη των αυτοσχέδιων μέτρων που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου ελλείμματος.
Η ουσία του προβλήματος εντοπίζεται στο λειτουργικό ταβάνι του συστήματος. Η υποδομή του Τμήματος Ανάπτυξης Υδάτων έχει σχεδιαστεί για να παρέχει μέγιστη ποσότητα 12.000 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως. Ωστόσο, ακόμη και αυτή την περίοδο, προτού φτάσει η αιχμή της καλοκαιρινής κατανάλωσης, το σύστημα ήδη λειτουργεί στο όριό του. Αυτή η ανησυχητική τάση επιδεινώνεται από την ετήσια αύξηση της ζήτησης νερού, που εκτιμάται στο σημαντικό 5-7%, ωθούμενη από ένα πρωτοφανές κύμα οικοδομικής ανάπτυξης σε όλη την επαρχία. Η εισροή νέων κατοίκων, αν και σημάδι οικονομικής ανάπτυξης, επιβαρύνει δυσβάσταχτα τους πεπερασμένους πόρους.
Ο κ. Γιωρκατζής τόνισε τη σοβαρότητα της κατάστασης, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Οποιαδήποτε δυσλειτουργία ή έκτακτο περιστατικό θα μπορούσε να διαλύσει το σύστημα». Αυτή η σθεναρή εκτίμηση υπογραμμίζει την εγγενή ευθραυστότητα της τρέχουσας στρατηγικής παροχής νερού. Αν και οι μονάδες αφαλάτωσης προσφέρουν μια δυνητική δικλείδα ασφαλείας, η ανθεκτικότητά τους αποτελεί επίσης σημαντική ανησυχία. Η ευπάθεια σε διακοπές ρεύματος, τεχνικές βλάβες και αντίξοες καιρικές συνθήκες, ιδίως οι ισχυρές θαλάσσιες αναταραχές που μπορούν να διαταράξουν την άντληση, αφήνουν την επαρχία ευάλωτη σε αιφνίδιες και παρατεταμένες διακοπές της παροχής. Η εξάρτηση από αυτές τις μονάδες, σε συνδυασμό με τη μειούμενη δυναμικότητα των γεωτρήσεων, δημιουργεί μια ασταθή εξίσωση με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.
Η ΟΤΑΕΛ έχει σημειώσει πρόοδο επενδύοντας σε ένα νέο reservoire 10.000 κυβικών μέτρων, μια αξιέπαινη προσπάθεια ενίσχυσης της αποθηκευτικής ικανότητας. Επιπλέον, υπάρχει στρατηγικός στόχος για την πλήρη ενσωμάτωση όλων των κοινοτήτων στην ΟΤΑΕΛ έως το 2029, ένα μακροπρόθεσμο όραμα που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο συνεκτικού και ισχυρού πλαισίου διαχείρισης υδάτων. Ωστόσο, η άμεση επιταγή είναι σαφής: απαιτείται επείγουσα κρατική παρέμβαση. Η ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων και η τοποθέτηση νέων αγωγών έχουν ζητηθεί εντός διετίας, προκειμένου να αποφευχθεί η κρίση. Η ευθύνη για τη μεταφορά νερού στα reservoires, ένα κρίσιμο στοιχείο στη διαχείριση της παροχής, ανήκει σήμερα στο κράτος, μια εξάρτηση που απαιτεί ταχεία και αποφασιστική δράση. Οι αυξανόμενες συνδέσεις στα reservoires της Γλυφού, όπου συνδέθηκαν επιπλέον 1.004 νοικοκυριά μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, καταδεικνύουν περαιτέρω την αυξανόμενη πίεση στο δίκτυο. Χωρίς άμεσες και ολοκληρωμένες λύσεις, η Λευκωσία αντιμετωπίζει ένα ολοένα και πιο αβέβαιο και δυνητικά άνυδρο μέλλον.