Η Μεγάλη Βρετανία ετοιμάζεται να κόψει, με συνοπτικές διαδικασίες, ένα σημαντικό κομμάτι από τον προϋπολογισμό της για αναπτυξιακή βοήθεια, στρέφοντας το βλέμμα της αλλού. Και αν κάτι είναι βέβαιο, είναι πως η αφρικανική ήπειρος θα νιώσει το τσουνάμι των περικοπών στο πετσί της. Αυτή η στρατηγική στροφή, που καμία σχέση δεν έχει με ιδεολογικές αγκυλώσεις – έτσι τουλάχιστον διατείνεται η υπουργός Εξωτερικών, Γιέτ Κοόπερ – είναι μια απάντηση στις αυξανόμενες διεθνείς απειλές και στην ανάγκη ενίσχυσης της αμυντικής δαπάνης. Με λίγα λόγια, η Βρετανία βάζει προτεραιότητα στην ασφάλειά της, αφήνοντας πίσω της, φαινομενικά, μακροχρόνια προγράμματα ανάπτυξης σε μερικές από τις φτωχότερες γωνιές του πλανήτη.
Η απόφαση, που έχει ήδη πάρει την έγκριση των βουλευτών με ψήφο υπέρ μιας μείωσης 40% στη βοήθεια, θα οδηγήσει σε ψαλίδισμα άνω των 6 δισεκατομμυρίων λιρών. Ειδικά για τις αφρικανικές χώρες, η βρετανική βοήθεια αναμένεται να μειωθεί κατά ένα συνταρακτικό 56% μέχρι το 2028-29, που μεταφράζεται σε σχεδόν 900 εκατομμύρια λίρες λιγότερες. Αυτή η δραστική κίνηση σημαίνει πως προγράμματα ζωτικής σημασίας, όπως η εκπαίδευση και η υγεία, θα πρέπει να επανεξεταστούν, με αμφίβολο αν θα συνεχίσουν να λειτουργούν στην ίδια κλίμακα.
Και οι περικοπές δεν σταματούν στην Αφρική. Ακόμα και οι χώρες της G20 θα δουν τη βοήθεια να συρρικνώνεται, με την Τουρκία να αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση. Ακόμη και το αποθεματικό για άμεσες ανθρωπιστικές κρίσεις μειώνεται από 85 σε 75 εκατομμύρια λίρες, προκαλώντας ανησυχία για την ικανότητα της Βρετανίας να ανταποκριθεί άμεσα σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση είναι να διοχετεύσει το 70% της βοήθειας μέχρι το 2029 σε χώρες που μαστίζονται από αστάθεια και συγκρούσεις, όπως η Παλαιστίνη, το Σουδάν και η Ουκρανία.
Για χώρες όπως η Μοζαμβίκη και το Πακιστάν, η αλλαγή είναι εκκωφαντική. Η αναπτυξιακή βοήθεια θα αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από επενδυτικές συνεργασίες, κάτι που οι οργανώσεις βοήθειας φοβούνται ότι θα αφήσει ευάλωτους πληθυσμούς χωρίς την κρίσιμη, άμεση υποστήριξη που χρειάζονται. Αφγανιστάν, Σομαλία και Υεμένη θα εξακολουθούν να λαμβάνουν βοήθεια, αλλά αυτή θα περνάει πλέον μέσω πολυεθνικών οργανώσεων, κάτι που πιθανόν να μειώσει την άμεση επίδραση και τον έλεγχο.
Η δικαιολογία πίσω από αυτή τη στροφή είναι η ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δυνατοτήτων της Βρετανίας σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο ασταθής. Ωστόσο, οι φωνές ανησυχίας δεν αργούν να ακουστούν. Κριτικοί και παράγοντες του τομέα της βοήθειας εκφράζουν τον προβληματισμό τους για το αν οι αναμενόμενες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες θα υλοποιηθούν γρήγορα, και αν νέες δημοσιονομικές πιέσεις θα προκύψουν, υπονομεύοντας την ίδια την πειθαρχία που οι περικοπές στοχεύουν να επιτύχουν. Το διεθνές κύρος της Βρετανίας, που πάντα στήριζε την αναπτυξιακή βοήθεια, τίθεται πλέον σε αμφιβολία. Οι πιο απότομες περικοπές μεταξύ των χωρών της G7 αναμένεται να έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες, τόσο για τις χώρες που λαμβάνουν τη βοήθεια, όσο και για τη θέση της Βρετανίας στις παγκόσμιες ανθρωπιστικές προσπάθειες.