**Σαντιάγο, Χιλή** – Μια αναθεώρηση που θα μπορούσε να γράψει ιστορία στα αρχαιολογικά χρονικά των Αμερικανικών ηπείρων βρίσκεται σε εξέλιξη. Η νέα, εμπεριστατωμένη μελέτη του αρχαιολογικού χώρου Μόντε Βέρντε στη νότια Χιλή, ενός από τα «ιερά δισκοπότηρα» της θεωρίας για την πρώιμη ανθρώπινη παρουσία στην Αμερική, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο χώρος είναι σημαντικά νεότερος από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν αυτή την εβδομάδα στην έγκριτη επιθεώρηση *Science*, ενδέχεται να ανατρέψουν ριζικά την αντίληψή μας για το πώς και πότε ακριβώς κατέκλυσαν οι άνθρωποι το Δυτικό Ημισφαίριο, δίνοντας νέα πνοή στις θεωρίες περί μετανάστευσης από βορρά προς νότο.
Για δεκαετίες, το Μόντε Βέρντε, που πρωτοανασκάφηκε το 1977, θεωρούνταν αδιάσειστη απόδειξη της ύπαρξης πληθυσμών στην αμερικανική ήπειρο πριν την εποχή της κουλτούρας Κλόβις. Η ηλικία του χώρου, εκτιμώμενη περίπου στα 14.500 χρόνια, τον τοποθετούσε χρονικά πριν την κουλτούρα Κλόβις, η οποία άνθισε στη Βόρεια Αμερική περίπου μεταξύ 13.400 και 12.800 χρόνια πριν. Αυτή η χρονολόγηση δημιουργούσε ένα σοβαρό αγκάθι για το κυρίαρχο επί μακρόν μοντέλο «Κλόβις-πρώτο», το οποίο υποστήριζε ότι οι άνθρωποι της κουλτούρας Κλόβις ήταν οι πρώτοι έποικοι της Αμερικής.
Ωστόσο, η νέα έρευνα, υπό την καθοδήγηση του Δρ. Todd Surovell από το Τμήμα Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Ουαϊόμινγκ, υποστηρίζει ότι γεωλογικές διεργασίες έχουν παραπλανήσει προηγούμενες χρονολογικές εκτιμήσεις. Η ομάδα ερευνών πιστεύει ότι η διάβρωση του εδάφους έχει οδηγήσει σε ανάμειξη νεότερων αρχαιολογικών υλικών με πολύ παλαιότερα γεωλογικά στρώματα. Συνέπεια αυτού, η επικρατούσα ηλικία του Μόντε Βέρντε αναθεωρείται δραστικά προς τα κάτω, με τη νέα εκτίμηση να το τοποθετεί μεταξύ 6.000 και 8.000 ετών. Αυτή η νέα χρονολογική γραμμή καθιστά τον χώρο σύγχρονο, ή ακόμη και νεότερο, από την κουλτούρα Κλόβις.
«Το Μόντε Βέρντε ήταν η άγκυρα της ιδέας ότι υπήρχαν άνθρωποι στη Νότια Αμερική πριν εμφανιστεί το σύμπλεγμα Κλόβις στη Βόρεια Αμερική – και για ολόκληρη την καριέρα μου έτσι ήταν», δήλωσε ο Δρ. Surovell, υπογραμμίζοντας τον βαθύ αντίκτυπο που είχαν τα αρχικά ευρήματα στον τομέα. Η αρχική ανακάλυψη ήταν τόσο επαναστατική που ο Δρ. Claudio Latorre, παλαιοοικολόγος στο Universidad Católica της Σαντιάγο και συν-συγγραφέας της νέας μελέτης, σχολίασε: «Όταν ανακαλύφθηκε, το Μόντε Βέρντε ανέτρεψε όλη την ιστορία του εποικισμού της Αμερικής».
Αυτή η ουσιαστική αναθεώρηση επιβάλλει μια κριτική επανεξέταση των μεταναστευτικών οδών και του χρονισμού της ανθρώπινης εγκατάστασης στις Αμερικανικές ηπείρους. Εάν το Μόντε Βέρντε δεν είναι πλέον αποδεδειγμένα παλαιότερο από την κουλτούρα Κλόβις, το ισχυρό επιχείρημα για μια ταχεία νότια επέκταση προ-Κλοβιανών πληθυσμών αποδυναμώνεται σημαντικά. Αντιθέτως, τα ευρήματα μπορεί να ενισχύσουν θεωρίες που υποδηλώνουν ότι η ανθρώπινη μετανάστευση στην Αμερική συνέβη από βορρά προς νότο, με την κουλτούρα Κλόβις να αντιπροσωπεύει ένα πρώιμο, ή ίσως την πρώτη, σημαντική κυματοειδή διασπορά πληθυσμών στις ηπείρους.
Η αρχική ανασκαφή, υπό την ηγεσία του Tom Dillehay, είχε δεχτεί κριτική για τις μεθοδολογίες χρονολόγησής της. Παρόλο που μια διεπιστημονική ομάδα είχε προηγουμένως επικυρώσει τα ευρήματα του Dillehay, η νέα μελέτη, εφαρμόζοντας προηγμένες αναλυτικές τεχνικές και μια φρέσκια οπτική στη στρωματογραφία του χώρου, παρουσιάζει ένα ισχυρό αντεπιχείρημα. Οι συνέπειες για την προϊστορία της Αμερικής είναι εκτεταμένες, πιθανώς απαιτώντας μια επαναβαθμονόμηση των χρονοδιαγραμμάτων και μια ανανεωμένη εστίαση σε άλλους πρώιμους χώρους, ιδιαίτερα στη Βόρεια Αμερική, ως πιθανούς δείκτες της αρχαιότερης ανθρώπινης παρουσίας. Αυτή η επανεκτίμηση είναι βέβαιο ότι θα πυροδοτήσει έντονο διάλογο μεταξύ αρχαιολόγων και ανθρωπολόγων, υποσχόμενη να αναδιαμορφώσει την αφήγηση του αρχαίου ταξιδιού της ανθρωπότητας στο Δυτικό Ημισφαίριο.