**Λευκωσία/Βρυξέλλες** – Σε μια εποχή όπου οι περιφερειακές εντάσεις απειλούν να μετατρέψουν τη Μεσόγειο σε καζάνι που βράζει, η Κύπρος δεν κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Με αιχμή του δόρατος τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, η Λευκωσία επαναπροσδιορίζει ενεργά τον ρόλο της στην Ευρώπη και την παγκόσμια σκηνή, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα και διεκδικώντας ουσιαστικές δεσμεύσεις.
Η πρόσφατη επίθεση με drone στις βρετανικές βάσεις του Ακρωτηρίου, ένα αδιαμφισβήτητο βρετανικό έδαφος στην κυπριακή επικράτεια, λειτούργησε ως καμπανάκι κινδύνου. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την παρουσία άνω των 10.000 Κυπρίων πολιτών εντός της ακτίνας επιχειρησιακής εμβέλειας των βάσεων, έδωσε νέα ώθηση στη Λευκωσία να επανεξετάσει το καθεστώς τους. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει ήδη δηλώσει την πρόθεσή του για «ανοιχτή και ειλικρινή συζήτηση» με το Λονδίνο, θέτοντας εμμέσως το ζήτημα της αποικιακής τους κληρονομιάς και της τρέχουσας χρησιμότητάς τους υπό το πρίσμα των σύγχρονων προκλήσεων ασφαλείας.
Παράλληλα, η Κύπρος εργάζεται πυρετωδώς για την ενίσχυση του συλλογικού αμυντικού της πλαισίου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κ. Χριστοδουλίδης πιέζει για την ενεργοποίηση του Άρθρου 42(7) της Συνθήκης της ΕΕ, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής – μιας διάταξης σπάνιας χρήσης και ακόμη σπανιότερης δοκιμής. Η ώθηση αυτή πηγάζει από την πεποίθηση ότι οι άμεσες επιπτώσεις των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, όπως φάνηκε και από την επίθεση στο Ακρωτήρι, απαιτούν μια πιο στιβαρή και ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση.
Ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει αναγνωρίσει επίσημα την πρωτοβουλία της Κύπρου για διάλογο με το Ηνωμένο Βασίλειο και έχει υποσχεθεί βοήθεια «όποτε χρειαστεί», η ευρύτερη αντίδραση της ΕΕ στην πρόταση για το Άρθρο 42(7) παραμένει αντικείμενο έντονων διπλωματικών διαπραγματεύσεων. Ορισμένα κράτη μέλη φαίνεται να έχουν επιφυλάξεις για τις πιθανές συνέπειες και το εύρος μιας τέτοιας ενεργοποίησης, ιδιαίτερα όσον αφορά το πώς θα μπορούσε να εμπλέξει την Ένωση σε συγκρούσεις πέραν των άμεσων συνόρων της.
Το Λονδίνο, από την πλευρά του, παραμένει αμετακίνητο. Ο Υπουργός Άμυνας, Τζον Χίλι, έχει δηλώσει ότι το μέλλον των κυρίαρχων βάσεων «δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση», σηματοδοτώντας μια πιθανή διπλωματική αδιέξοδο. Ωστόσο, η αναγνώριση από την ΕΕ της πρωτοβουλίας διαλόγου της Κύπρου υποδηλώνει μια αυξανόμενη αντίληψη εντός της Ένωσης για τη στρατηγική σημασία του νησιού και την ευάλωτη θέση του.
Η πρόσφατη παρέμβαση της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, μετά από συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, υπογραμμίζει επίσης την αυξημένη προσοχή που λαμβάνει πλέον η στάση ασφαλείας της Κύπρου. Η δυναμική διπλωματική στρατηγική του νησιού, που έχει ενισχυθεί τις τελευταίες εβδομάδες, στοχεύει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική του θέση όχι ως απλό φυλάκιο, αλλά ως ζωτικής σημασίας πρώτη γραμμή, η ασφάλεια της οποίας επηρεάζει άμεσα την ευρύτερη ευρωπαϊκή ήπειρο. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν κατά πόσον η Κύπρος θα καταφέρει να εμψυχώσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύηη και να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως κρίσιμο εγγυητή της περιφερειακής σταθερότητας, ενώ παράλληλα θα διαχειρίζεται την περίπλοκη κληρονομιά των κυρίαρχων βάσεών της.