Για δεκαετίες, το διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision προβάλλθηκε ως ένα φεστιβάλ μουσικής και πολιτιστικής συναλλαγής, ένα γλέντι πέρα από τα σύνορα και τις πολιτικές. Φέτος, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπο με την πιο σοβαρή κρίση νομιμότητας και ενότητας στην ιστορία του. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU) να επιβεβαιώσει τη συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό του 2026 προκάλεσε άμεση και αιματηρή ρήξη, με τουλάχιστον τέσσερις χώρες να αποσύρονται σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Το επεισόδιο ξέσπασε μετά από μια τεταμένη συνεδρίαση περίπου πενήντα ραδιοτηλεοπτικών φορέων-μελών στη Γενεύη. Στο επίκεντρο ήταν μια πρόταση για μυστική ψηφοφορία για τον αποκλεισμό του Ισραήλ, μπροστά στο ανθρωπιστικό δράμα στη Γάζα. Η EBU, ωστόσο, αρνήθηκε να προχωρήσει σε αυτό το δημοκρατικό έλεγχο. Αντίθετα, έδεσε τον γόρδιο δεσμό: η υιοθέτηση νέων κανόνων κατά των «στοιχειωμένων» ψηφοφοριών – ως απάντηση σε καταγγελίες για υπέρμετρη υποστήριξη της πρόσφατης συμμετοχής του Ισραήλ – συνδέθηκε με τη διαβεβαίωση ότι δεν θα γίνει ψηφοφορία για τη συμμετοχή της χώρας. Μια κινητή που έκλεισε το ματάκι, προστατεύοντας *de facto* το Ισραήλ με αντάλλαγμα κάποιες τεχνικές βελτιώσεις.
Η αντίδραση ήταν άμεση και καταιγιστική. Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς της Ισπανίας (RTVE), της Ιρλανδίας (RTÉ), της Ολλανδίας και της Σλοβενίας ανακοίνωσαν το μποϊκοτάζ για το 2026. Οι δηλώσεις τους δεν αναφέρονται μόνο στην πολιτική κατάσταση, αλλά αποκαλύπτουν μια βαθιά δυσπιστία απέναντι στο ίδιο το θεσμό. Η RTVE ανέφερε ρητά την άρνηση για μυστική ψηφοφορία ως αιτία απόσυρσης. Η έξοδος της Ισπανίας, μιας από τις οικονομικά βασικές «Μεγάλες Πέντε» χώρες, είναι ένα πλήγμα ιστορικής κλίμακας, που απειλεί το οικονομικό μοντέλο και το κύρος του διαγωνισμού.
Οι αντιθέσεις στις επίσημες αντιδράσεις είναι χαρακτηριστικές. Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χερζόγκ, τόνισε ότι η απόφαση της EBU είναι «νίκη των βασικών αξιών» της Eurovision. Από την άλλη, η ιρλανδική RTΕ δήλωσε πως η συνέχιση της συμμετοχής της είναι «ανηθική, δεδομένης της τρομακτικής απώλειας ανθρώπινων ζωών στη Γάζα».
Τα συμπεράσματα είναι βαρέα. Η EBU κράτησε την αρχή της μη πολιτικής αποκλεισμού μελών, αλλά το κόστος ήταν η διάλυση της ενότητας που υποτίθεται ότι προωθεί. Η απουσία πολλών χωρών από ένα γεγονός που παρακολουθούν εκατοντάδες εκατομμύρια θα αλλάξει αναντίρρητα την πολιτιστική και αγωνιστική του υφή. Το επεισόδιο δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο, όπου οι γεωπολιτικές συγκρούσεις καθορίζουν τη συμμετοχή, ρηγματώνοντας την ιδέα ενός απολιτικ διοργάνωσης.
Η Eurovision βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Για το 2026, η EBU δεν θα αντιμετωπίζει μόνο ένα λογιστικό κενό, αλλά μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης. Το ερώτημα που αιωρείται είναι κατά πόσο μπορεί πλέον να ισχυριστεί ότι είναι ένα πραγματικά πανευρωπαϊκό φεστιβάλ, ή αν έχει, ουσιαστικά, χάσει τον ρόλο της ως γέφυρα.