**Λευκωσία, Κύπρος** – Η Κύπρος βρίσκεται σε δεινή θέση, αντιμέτωπη με ένα εκτεταμένο ξέσπασμα του ιού της Πανώλης (Foot-and-Mouth Disease - FMD), μιας εξαιρετικά μεταδοτικής ιογενής νόσου που πλήττει τα κτηνοτροφικά ζώα. Η κατάσταση επιδεινώνεται από μια παρατεταμένη διαμάχη μεταξύ των αρχών και ορισμένων κτηνοτρόφων, η οποία απειλεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες περιορισμού της εξάπλωσης. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες αντιμετωπίζουν σημαντικές αντιστάσεις στις υποχρεωτικές σφαγές, ένα μέτρο που κρίνεται απαραίτητο από τους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εξάλειψη του παθογόνου και την αποτροπή της περαιτέρω διάδοσής του στο νησί.
Το ξέσπασμα του FMD, που εντοπίστηκε κυρίως στην επαρχία Λάρνακας αλλά με επιπτώσεις σε ολόκληρο το νησί, κατέστησε αναγκαίες δραστικές ενέργειες. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, κατ' εντολήν της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, υποχρεούνται να θανατώσουν όλα τα ζώα σε φάρμες όπου έχει επιβεβαιωθεί η νόσος, ανεξαρτήτως αν παρουσιάζουν εμφανή συμπτώματα. Αυτό το αυστηρό πρωτόκολλο, σχεδιασμένο για την ταχεία εξάλειψη του ιού και την αποφυγή καταστροφικών οικονομικών συνεπειών για τον αγροτικό τομέα, συναντά σημαντικές τριβές. Ήδη έχουν θανατωθεί περίπου 14.000 πρόβατα και κατσίκες, μαζί με περίπου 1.100 βοοειδή, ενώ εκτιμάται ότι άλλα 10.000 ζώα προορίζονται για την ίδια μοίρα.
Η Σωτηρία Γρηγοριάδου, ανώτερη αξιωματούχος των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, ανέλυσε τη σοβαρότητα της κατάστασης με μια εύστοχη παρομοίωση: «Δεν μπορούμε να σώσουμε το δέντρο χάνοντας το δάσος». Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει την αντιληπτή αναγκαιότητα των σφαγών, ακόμη και μπροστά στην αντίθεση των κτηνοτρόφων, η οποία πηγάζει από το βαρύ οικονομικό και συναισθηματικό τίμημα της απώλειας ολόκληρων κοπαδιών. Αυτή η έλλειψη συνεργασίας όχι μόνο παρεμποδίζει την πρόοδο των στρατηγικών περιορισμού, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις έχει κλιμακωθεί σε αντιπαραθέσεις. Αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον δύο κτηνιατρικούς υπαλλήλους που έχουν υποβάλει μηνύσεις στην αστυνομία, μετά από περιστατικά φερόμενης βίαιης συμπεριφοράς από δυσαρεστημένους κτηνοτρόφους.
Παράλληλα με τις αμφιλεγόμενες σφαγές, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού. Αυτή η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανοσίας των κοπαδιών, ιδιαίτερα σε περιοχές κοντά στη ζώνη ασφαλείας, και έχει φτάσει σε ένα σημαντικό ποσοστό της κοινότητας των βοσκοτρόφων, με πάνω από τα τρία τέταρτα των φάρμες να έχουν εμβολιαστεί. Ωστόσο, ο εμβολιασμός των προβατοειδών και αιγοειδών προχωρά με πιο αργούς ρυθμούς, φτάνοντας περίπου στο 35%.
Η Κυπριακή κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι, βρίσκεται στη διαδικασία δημιουργίας ενός ισχυρού πλαισίου αποζημιώσεων. Μια συμβουλευτική επιτροπή που συγκλήθηκε στις 5 Μαρτίου έχει πλέον την αρμοδιότητα να προετοιμάσει ατομικές εκτιμήσεις για να καθορίσει το ύψος της οικονομικής στήριξης για τους πληγέντες κτηνοτρόφους. Η διοίκηση έχει δεσμευτεί για αποζημιώσεις έως και 50.000 ευρώ ανά παραγωγό για τις ζημιές που υπέστη, ένα μέτρο που αποσκοπεί στην άμβλυνση των σοβαρών οικονομικών επιπτώσεων.
Ο Επίτροπος της ΕΕ για την Υγεία και την Ευζωία των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, ο οποίος επισκέφθηκε την Κύπρο την Παρασκευή, τόνισε την επείγουσα ανάγκη για ενιαία δράση. «Ο μόνος τρόπος να βγούμε γρήγορα από αυτή την κρίση είναι η πλήρης εφαρμογή των μέτρων», δήλωσε, τονίζοντας ότι η τήρηση των καθιερωμένων πρωτοκόλλων είναι υψίστης σημασίας για μια ταχεία επίλυση. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εμπλέκονται ενεργά στη διαχείριση της κρίσης, διαχειριζόμενοι την περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ των κανονιστικών επιταγών και των βαθιά ριζωμένων ανησυχιών της κτηνοτροφικής κοινότητας.
Ο ιός του FMD, γνωστός για την ταχεία μετάδοσή του μέσω διαφόρων φορέων, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης επαφής, του μολυσμένου εξοπλισμού, των οχημάτων, των ρούχων, ακόμη και των σωματιδίων του αέρα, αποτελεί μια συνεχή απειλή. Η συνεχιζόμενη αντίσταση στις σφαγές και η πιθανή μη συμμόρφωση με τους περιορισμούς κίνησης θα μπορούσαν ακούσια να παρατείνουν την έξαρση, θέτοντας σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα ολόκληρης της κτηνοτροφικής βιομηχανίας της Κύπρου. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες συνεχίζουν τις εντατικές επιθεωρήσεις, δειγματοληψίες και εργασίες ιχνηλάτησης, ενώ παράλληλα προτρέπουν το κοινό να είναι προσεκτικό και να αποφεύγει τις πληγείσες περιοχές για να περιορίσει την περαιτέρω διάδοση της νόσου. Οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες για να διαπιστωθεί εάν μπορεί να επιτευχθεί μια πιο συνεκτική προσέγγιση για την υπέρβαση αυτής της σημαντικής πρόκλησης για την υγεία των ζώων.