Η κατάσταση στις κυπριακές φυλακές μοιάζει να έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο, με την εικόνα να είναι απολύτως ζοφερή. Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας της Κύπρου αποκαλύπτει ένα χάος που προκαλείται από την ανεξέλεγκτη απουσία προσωπικού, κυρίως λόγω καταχρηστικής χρήσης αναρρωτικών αδειών. Οι ελλείψεις σε προσωπικό είναι πλέον τόσο σοβαρές που απειλούν την ομαλή λειτουργία και την ασφάλεια των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.
Τα στοιχεία είναι αδιάψευστα και σοκαριστικά. Τα τελευταία δύο χρόνια, ένας δυσανάλογα μεγάλος αριθμός υπαλλήλων των φυλακών έχει καταγράψει υπερβολικό αριθμό ημερών αναρρωτικής άδειας. Το 2022, ένα αστρονομικό 27% του προσωπικού ξεπέρασε τις 42 ημέρες άδειας. Αν και το ποσοστό μειώθηκε οριακά στο 23% το 2023, παραμένει σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα. Μέχρι και τον Απρίλιο του 2024, 17% του προσωπικού είχε ήδη ξεπεράσει το όριο των 42 ημερών, γεγονός που καταδεικνύει τη χρονιότητα και την έκταση του προβλήματος. Οι συνέπειες είναι άμεσες και ορατές: κενά στην ασφάλεια, διαταραχές στην καθημερινότητα, και μια γενικότερη αίσθηση χαοτικής κατάστασης.
Η έρευνα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας έδειξε συστημικές αδυναμίες στον τρόπο διαχείρισης και επαλήθευσης των ιατρικών πιστοποιητικών. Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό που ξεχώρισε ήταν αυτό ενός υπαλλήλου, ο οποίος κατά τη διάρκεια του 2023 και 2024, απουσίασε πάνω από 200 ημέρες *ετησίως*! Υπέβαλε 111 ιατρικά πιστοποιητικά, τα περισσότερα εκ των οποίων εκδόθηκαν από μόλις δύο γιατρούς, παρά το γεγονός ότι τα αρχεία δείχνουν ελάχιστες επισκέψεις στο ΓεΣΥ. Αυτή η ασυμφωνία εγείρει σοβαρές υποψίες για πλαστογραφία ή υπερβολικές ιατρικές δηλώσεις.
Περαιτέρω ανάλυση σε δείγμα 17 φρουρών αποκάλυψε ότι οκτώ από αυτούς απουσίασαν από 43 έως και 229 ημέρες ετησίως, βασιζόμενοι επίσης σε πιστοποιητικά από το ίδιο περιορισμένο κύκλο ιατρών. Το όριο των 42 ημερών αναγνωρίζεται επίσημα ως το σημείο όπου οι υπηρεσίες αρχίζουν να επηρεάζονται εμφανώς. Τα στοιχεία δείχνουν ότι 44 υπάλληλοι ξεπέρασαν αυτό το όριο τα τελευταία δύο χρόνια, με 34 να το παραβιάζουν για τρία συνεχόμενα έτη.
Οι μηχανισμοί ελέγχου και επικύρωσης των αναρρωτικών αδειών είναι, όπως φαίνεται, τραγικά ανεπαρκείς. Οι καθυστερήσεις στην υποβολή ιατρικών δικαιολογητικών από τους υπαλλήλους καθιστούν σχεδόν αδύνατη την έγκαιρη επαλήθευση από τη Διεύθυνση Φυλακών. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου υπάλληλοι δεν προσήλθαν σε προγραμματισμένες ιατρικές εξετάσεις χωρίς να αντιμετωπίσουν καμία συνέπεια, υπονομεύοντας την ακεραιότητα του συστήματος. Ως αποτέλεσμα, οι έλεγχοι γίνονται εκ των υστέρων, καθιστώντας τον έλεγχο της γνησιότητας των αδειών εξαιρετικά δύσκολο. Μέχρι και τις 30 Απριλίου 2025, 13 υποθέσεις 12 υπαλλήλων εκκρεμούσαν για γνωμάτευση από ιατρικές επιτροπές, αποδεικνύοντας την αργή και γραφειοκρατική διαδικασία.
Ο σωρευτικός αντίκτυπος αυτών των αποτυχιών είναι βαρύτατος. Η συνεχής πίεση στο προσωπικό, επιδεινωμένη από αυτές τις παρατεταμένες και ενδεχομένως αδικαιολόγητες απουσίες, επιβαρύνει υπερβολικά τους εναπομείναντες υπαλλήλους και υπονομεύει τη συνολική αποτελεσματικότητα και ασφάλεια των φυλακών. Η ίδια η αξιοπιστία του συστήματος ελέγχου των αναρρωτικών αδειών έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση, απαιτώντας άμεσες και αποφασιστικές ενέργειες από τις αρχές για την αποκατάσταση της τάξης και της λογοδοσίας στο σωφρονιστικό σύστημα.