Η Κύπρος, αυτό το σταυροδρόμι πολιτισμών και γεωπολιτικών συμφερόντων, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας συζήτησης που φαντάζει αιώνια: η παρουσία των Βρετανικών Κυρίαρχων Περιοχών (SBAs) στο νησί. Η πρόσφατη, ανησυχητική επίθεση με drone στην αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου, σε συνδυασμό με την ηχηρή έκκληση του προέδρου του ΑΚΕΛ, Στέφανου Στεφάνου, για την πλήρη κατάργησή τους, έδωσε νέα πνοή σε ένα ζήτημα που καίει για δεκαετίες.
Ο κ. Στεφάνου, μιλώντας στους υποστηρικτές του, δεν μάσησε τα λόγια του. Προειδοποίησε ευθέως ότι οι βάσεις αυτές έχουν μετατρέψει την Κύπρο σε πιθανό στόχο, σε μια εποχή που η γεωπολιτική αστάθεια κλιμακώνεται. Και δεν είναι μόνος. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κομπός, έχει κατ' επανάληψη δηλώσει στα διεθνή ΜΜΕ ότι οι SBAs θα μπορούσαν να γίνουν νόμιμοι στόχοι, εάν οι περιφερειακές συγκρούσεις πάρουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η πρόσφατη επίθεση, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Δευτέρας, με ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος να πλήττει το Ακρωτήρι, έριξε λάδι στη φωτιά, δίνοντας απτές διαστάσεις στους φόβους και ενισχύοντας την επιχειρηματολογία υπέρ της επανεξέτασης του ρόλου αυτών των στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Η απαίτηση για απομάκρυνση των βρετανικών βάσεων δεν είναι καινούργια. Είναι μια βαθιά ριζωμένη θέση του ΑΚΕΛ, που υποστηρίζεται με συνέπεια εδώ και δεκαετίες. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η ύπαρξη αυτών των υπερ-εδαφικών στρατιωτικών ζωνών, οι οποίες ουδέποτε παραχωρήθηκαν στην Κυπριακή Δημοκρατία κατά την ανεξαρτησία της από τη Βρετανική Αυτοκρατορία το 1960, αποτελεί μια αναχρονιστική ωρολογιακή βόμβα που υπονομεύει την ουδετερότητα και την ασφάλεια του νησιού. "Η παρουσία των βρετανικών βάσεων μας μετέτρεψε σε στόχο," δήλωσε ο κ. Στεφάνου, τονίζοντας δίκαια το δυσανάλογο βάρος που επωμίζονται τα μικρότερα έθνη, παγιδευμένα στις μηχανορραφίες των παγκόσμιων δυνάμεων.
Το ανησυχητικό αυτό κλίμα δεν αφορά μόνο την ελληνοκυπριακή πλευρά. Ακόμη και από την τουρκοκυπριακή κοινότητα, ο αναπληρωτής ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP), Ασίμ Ακανσόι, χαρακτήρισε την συνεχιζόμενη κατοχή των βάσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο ως "μεγάλο ιστορικό λάθος". Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, άφησε να εννοηθεί ότι "τίποτα δεν έχει αποκλειστεί" όσον αφορά το μέλλον των βάσεων. Μια αμφι-κοινοτική ανησυχία, λοιπόν, που δείχνει ότι η Κύπρος δεν θέλει, και δεν πρόκειται, να γίνει πεδίο πολέμου.
Οι SBAs, γεννημένες από το πολύπλοκο πολιτικό σκηνικό της δεκαετίας του '60, τίθενται πλέον υπό αυξανόμενο έλεγχο. Η πρόσφατη διαδήλωση στη Λευκωσία, που ζητούσε το ξερίζωμα των βάσεων, ήταν μια ορατή εκδήλωση αυτής της δημόσιας ανησυχίας. Το ζήτημα των βρετανικών βάσεων, από περιθωριακό, έχει εκτοξευθεί στο κέντρο του κυπριακού διαλόγου, ωθώντας σε μια κρίσιμη επανεκτίμηση του ρόλου και της επίδρασής τους. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να φέρουν έντονες διπλωματικές ανταλλαγές και εσωτερικές συζητήσεις, καθώς η Κύπρος προσπαθεί να διαχειριστεί αυτή την επίμονη κληρονομιά του αποικιακού της παρελθόντος.